Samenvatting
Driessen en NRC hebben verzocht om herziening van de conclusie RvdJ 2026/1. Verzoekers hebben terecht aangevoerd dat de Raad voor de Journalistiek in strijd met artikel 9 lid 5 van het Reglement zich van het nemen van een conclusie heeft onthouden met betrekking tot het (vermeend) verstrekken van vertrouwelijke gegevens door Driessen aan mr. Brouwer (de tweede klacht). Deze herzieningsgrond slaagt. De herzieningskamer van de Raad herziet de conclusie van de Raad inzake de tweede klacht en verklaart deze alsnog ongegrond. Voor het overige wordt het herzieningsverzoek afgewezen. Niet is gebleken dat de conclusie van de Raad zonder toereikende motivering afwijkt van vergelijkbare, relevante conclusies van de Raad. Ook hebben verzoekers niet aannemelijk gemaakt dat de conclusie berust op feiten van de juistheid waarvan de Raad ten onterecht is uitgegaan. Dat verzoekers zich niet kunnen vinden in overwegingen in de conclusie en het oordeel, is onvoldoende om op dit punt een verzoek tot herziening te honoreren. Ten slotte is niet aannemelijk gemaakt dat de conclusie dringend hernieuwde beoordeling vergt in verband met het principiële belang van de elementen van het journalistieke proces waarover de Raad zich niet eerder heeft uitgelaten.
De Raad zal de publicatie van zijn uitspraak van 20 januari 2026 (RvdJ 2026/1) op zijn website wijzigen, in de zin dat daaronder zal worden vermeld dat het verzoek tot herziening van verzoekers is toegewezen en de tweede klacht tegen hen alsnog ongegrond is verklaard, onder verwijzing naar de publicatie van deze conclusie.
Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake het verzoek van
C. Driessen en de hoofdredacteur van NRC
tot herziening van de conclusie van de Raad van 20 januari 2026 (RvdJ 2026/1) inzake de klacht van
X
De heer C. Driessen en de hoofdredacteur van NRC (verzoekers) hebben op 11 februari 2026 verzocht om herziening van de conclusie van 20 januari 2026 inzake de klacht van X. Bij de beoordeling van het herzieningsverzoek is verder correspondentie betrokken van partijen van 8, 9, 24 en 27 maart 2026.
Het verzoek is behandeld op de zitting van de Raad van 17 april 2026 in een herzieningskamer buiten aanwezigheid van partijen.
DE FEITEN
X heeft op 15 juli 2025 een klacht ingediend tegen voormelde Driessen en NRC over het op 11 juli 2025 op de website en op 12 juli 2025 in de papieren versie van NRC verschenen artikel “Haar ex blijft maar tegen haar procederen, op kosten van de staat”.
Op 20 januari 2026 heeft de Raad zich deels onthouden van een oordeel en de klacht voor het overige gegrond verklaard. De Raad heeft daartoe -voor zover hier van belang- het volgende overwogen:
“Media hebben een belangrijke taak om misstanden in de samenleving aan de kaak te stellen. Het is maatschappelijk en journalistiek relevant om onderzoek te verrichten naar en te berichten over (vermeende) juridisch misbruik in het familierecht.
Daarbij zijn de journalist en zijn redactie vrij in de selectie van nieuws. Het is dan ook aan de journalist om te bepalen vanuit welke invalshoek(en) een onderwerp wordt belicht en in welke context het bericht wordt gebracht. Het stond NRC dan ook vrij om de (vermeende) misstand te bespreken aan de hand van de casus van klager en zijn ex-vrouw. Dit neemt niet weg dat de journalist een afweging moet maken tussen het belang dat met een publicatie is gediend en de belangen die eventueel door de publicatie worden geschaad. Zo moet wederhoor worden toegepast bij personen die door een publicatie worden gediskwalificeerd, om een eventueel onjuist en eenzijdig beeld te voorkomen.
De Raad volgt NRC niet in het betoog dat vanwege de aard van het artikel wederhoor niet of althans minder strikt hoefde te worden toegepast. Het beginsel van wederhoor geldt niet voor publicaties die kennelijk (louter) een persoonlijke mening bevatten en voor berichtgeving van feitelijke aard. Anders dan in de door NRC ter zake aangehaalde eerdere klachtprocedure bij de Raad (RvdJ 2021/22) is daarvan in dit geval geen sprake.
In het artikel wordt klager beticht van intieme terreur jegens zijn vrouw en van het bewust misbruiken van het rechtssysteem in familierechtelijke procedures, en daardoor wordt hij onmiskenbaar gediskwalificeerd. Ten aanzien van beide aantijgingen had dan ook deugdelijk wederhoor moeten plaatsvinden.
Dat klager door de anonimisering in de publicatie mogelijk alleen in een relatief kleine kring herleidbaar is, maakt dit niet anders. De mogelijk beperkte herleidbaarheid laat onverlet dat rekening moet worden gehouden met de gerechtvaardigde belangen van klager die eventueel door de publicatie worden geschaad. Naar het oordeel van de Raad was voor NRC te voorzien dat klager door mensen in zijn directe omgeving en in die van zijn kinderen herkend zou worden en dat dit een negatieve impact op hem zou hebben. Daarbij neemt de Raad in aanmerking dat de casus van klager een zeer prominente rol speelt in het artikel, als het enige voorbeeld van de door NRC aangekaarte misstand.
Niet ter discussie staat dat Driessen alleen met klager heeft gesproken in de marge van een zitting van het Hof van Discipline. Die zitting betrof een procedure tussen klager en mr. Brouwer over de wijze waarop Brouwer de belangen van de ex-vrouw van klager behartigt. Gesteld noch gebleken is dat Driessen bij die gelegenheid de in het artikel opgenomen aantijgingen voor een reactie aan klager heeft voorgelegd. Door slechts het standpunt van klager in die procedure (summier) in het artikel te verwerken is onevenwichtig over de kwestie bericht. In zoverre is de klacht dan ook gegrond.
Ten aanzien van de tweede klacht – over het (vermeend) verstrekken van vertrouwelijke gegevens door Driessen aan mr. Brouwer – staan de standpunten van partijen over de feiten lijnrecht tegenover elkaar. Klager heeft ter ondersteuning van zijn standpunt een aantal screenshots overgelegd. In een screenshot staat, zonder uitleg of context, geschreven dat klager volgens NRC een e-mail aan de redactie heeft gestuurd met diverse personen in cc. In een ander screenshot wordt door een jurist van de Raad voor Rechtsbijstand aan (het kantoor van) mr. Brouwer gevraagd of het juist is dat een aan hem gestuurde e-mail overal wordt verspreid. Beide screenshots zijn ontoereikend bewijs voor het standpunt van klager. Omdat de Raad niet kan vaststellen welk standpunt juist is, onthoudt hij zich van een oordeel over deze klacht.”
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
Verzoekers stellen – samengevat – het volgende. De Raad is in de bestreden conclusie zonder toereikende motivering afgeweken van vergelijkbare, relevante conclusies van de Raad. Zo zijn in conclusies RvdJ 2012/44, RvdJ 2019/44 en RvdJ 2021/22 wel uitzonderingen gemaakt op de toepassing van wederhoor terwijl de zaken vergelijkbaar zijn met deze kwestie. Onderhavige conclusie wijkt ook af van vergelijkbare, relevante conclusies ten aanzien van de invulling en toepassing van het begrip “herkenbaarheid in kleine kring” in verband met wederhoor. In dit kader wijzen verzoekers onder meer op RvdJ 2012/44, RvdJ 2018/31, RvdJ 2019/43 en RvdJ 2021/22. Verder is onderhavige conclusie in strijd met bijvoorbeeld RvdJ 2012/35 en RvdJ 2018/31 omdat in deze zaken de Raad heeft geoordeeld dat bij het verwerken van wederhoor volstaat dat de kern van de reactie van klager kenbaar is. Ten onrechte is dan ook in onderhavige conclusie geoordeeld dat de kern van de reactie van X te summier is opgenomen in de publicatie of dat het resultaat van die weergave onevenwichtig is. Dat is niet relevant voor de beoordeling van wederhoor gelet op de eerder genoemde uitspraken hierover.
Ten tweede berust de bestreden conclusie op feiten van de juistheid waarvan de Raad ten onrechte is uitgegaan. De door X overgelegde verklaring van Slachtofferhulp is niet authentiek en is gebruikt met als doel de procedure bij de Raad te beïnvloeden. Bovendien heeft wederhoor niet alleen plaatsgevonden tijdens een gesprek tussen Driessen en X in de marge van een zitting van het Hof van Discipline, zoals door de Raad is geconcludeerd. Verzoekers hebben ook wederhoor verkregen op basis van onder andere pleitnotities van X en juridische stukken. Ten slotte heeft de Raad niet kunnen concluderen dat X in zijn directe omgeving is herkend en daarvan hinder ondervindt aangezien klager dit niet heeft onderbouwd met bewijsstukken.
Ook is de conclusie tot stand gekomen in strijd met de in het Reglement vastgestelde procedures. Ten aanzien van de tweede klacht stelt de Raad dat niet kan worden vastgesteld welk standpunt juist is, en onthoudt zich daarom van een oordeel. Deze klacht betreft de ernstige beschuldiging dat Driessen een vertrouwelijke email heeft gedeeld met derden. Klager heeft hiervoor geen enkel bewijs overgelegd. De bewuste email maakt ook geen deel uit van het klachtdossier. Op grond van artikel 9 lid 5 van het Reglement kan de Raad zich enkel van een oordeel onthouden indien en voor zover de Raad bij zijn beraadslaging niet tot het inzicht kan komen dat de behandeling van de klacht met de vereiste grondigheid kan geschieden en dat de Raad daarbij aan de verdediging van de belangen van het medium of de journalist voldoende recht kan doen. Daarvan is in dit geval geen sprake. Een klacht die niet kan worden onderbouwd met bewijs dient te worden afgewezen. De Raad had door het ontbreken van toereikend bewijs voldoende inzicht in hoe de klacht moest worden beoordeeld. Door zich te onthouden van een oordeel blijft de suggestie bestaan dat er iets aan de hand is, wat dus niet het geval is.
Dat de Raad in afwijking van een eerder mailbericht aan verweerder twee klachtonderdelen onbesproken laat en vervolgens tot de conclusie komt dat de klacht in haar geheel gegrond is, is eveneens in strijd met de in het Reglement vastgestelde procedures.
Ten slotte vergt deze conclusie dringend hernieuwde beoordeling in verband met het principiële belang van de elementen van het journalistieke proces waarover de Raad zich nog niet eerder heeft uitgelaten. De Raad heeft zich nog niet eerder uitgelaten over een principieel element van het klachtproces, te weten hoe om te gaan met klachten die berusten op niet-verifieerbare aantijgingen en wat de verantwoordelijkheid van de Raad is ten opzichte van de individuele journalisten en de gevolgen voor hen. Daarnaast blijft onduidelijk of de Raad een norm hanteert die inhoudt dat bij persoonlijke relazen over huishoudelijke conflicten het perspectief van de pleger altijd afzonderlijk, uitgebreid en expliciet aan bod moet komen, en zo ja, waarom. Dat heeft namelijk verstrekkende gevolgen voor berichtgeving over huiselijke problematiek en agressie.
X heeft daar – eveneens samengevat – het volgende tegenover gesteld. De Raad dient het herzieningsverzoek resoluut af te wijzen. NRC probeert een verloren zaak over te doen. De herzieningsprocedure is daarvoor niet bedoeld. X ontkent ten stelligste dat de door hem overgelegde verklaring van Slachtofferhulp niet authentiek is. Sterker nog, uit het feitenonderzoek d.d. 10 maart 2026 van de Functionaris voor Gegevensbescherming (FG) van Slachtofferhulp Nederland blijkt dat Driessen de Raad op grove wijze heeft misleid. De FG stelt vast dat de journalist vertrouwelijke informatie heeft verkregen zonder dat daar een geldige reden of toestemming voor was. Driessen heeft de hulpverlener van klager overvallen en onwaarheden verkondigd aan de herzieningskamer. De informatie die hij als “nieuw feit” presenteert, is de directe vrucht van een officieel vastgesteld datalek. Het toelaten van dit verzoek zou betekenen dat de Raad onethisch en onrechtmatig gedrag beloont ten koste van de veiligheid van slachtoffers.
BEOORDELING VAN HET VERZOEK
De herzieningskamer stelt vast dat verzoekers op vier gronden een herzieningsverzoek hebben ingediend:
- de conclusie wijkt zonder toereikende motivering af van vergelijkbare, relevante conclusies van de Raad;
- de conclusie berust op feiten van de juistheid waarvan de Raad ten onrechte is uitgegaan;
- de conclusie is tot stand is gekomen in strijd met de in het Reglement vastgestelde procedures;
- de conclusie vergt dringend hernieuwde beoordeling in verband met het principiële belang van de elementen van het journalistieke proces waarover de Raad zich niet eerder heeft uitgelaten.
Ad 1.
De herzieningskamer constateert dat de door verzoekers aangehaalde conclusies zien op (aspecten van) wederhoor en de verwerking van wederhoor.
In de bestreden conclusie heeft de Raad geoordeeld dat het artikel niet louter een persoonlijke mening bevat of beschouwd kan worden als berichtgeving van feitelijke aard. Dit oordeel heeft tot gevolg dat er geen sprake kan zijn van een uitzondering op de hoofdregel dat wederhoor dient te worden toegepast wanneer personen in een publicatie worden gediskwalificeerd.
De herzieningskamer benadrukt dat in deze procedure niet het (feitelijke) oordeel van de Raad ter discussie staat of sprake is van berichtgeving met een (louter) persoonlijke mening of van feitelijke aard, maar of de Raad, uitgaande van dít oordeel, is afgeweken van vergelijkbare, relevante conclusies van de Raad zonder toereikende motivering. Naar het oordeel van de herzieningskamer hebben verzoekers dit niet aannemelijk gemaakt.
Ad 2.
Voor zover verzoekers betogen dat de conclusie van de Raad berust op feiten van de juistheid waarvan de Raad ten onrechte is uitgegaan, oordeelt de herzieningskamer dat het verzoekschrift grotendeels (een nadere uitwerking van) stellingen bevat die verzoeker eerder in de procedure naar voren heeft gebracht en die de Raad (in de kern) heeft betrokken bij zijn oordeel. Dat de Raad in zijn conclusie mogelijk niet alle naar voren gebrachte stellingen heeft benoemd, doet daaraan niet af. Niet is gebleken dat de Raad zijn oordeel op onjuiste feiten heeft gebaseerd. Verzoekers hebben in deze procedure niet aannemelijk gemaakt dat door X een valse verklaring van Slachtofferhulp is overgelegd. Het bewijs voor deze stelling, die door X gemotiveerd is weersproken, is ontoereikend.
In essentie vragen verzoekers om een herbeoordeling van de klacht – waaronder hun standpunt over de toepassing van wederhoor – omdat zij zich niet kunnen vinden in de afwegingen die de Raad heeft gemaakt. Het Reglement van de Raad voorziet echter niet in een herbeoordeling als in een hoger beroep procedure. Voor een herziening op grond van (alleen) een nadere toelichting of uitgebreidere uiteenzetting van eerdere stellingen biedt het Reglement geen ruimte.
Ad 3.
Uit de conclusie blijkt dat de Raad zich ten aanzien van het artikel heeft beperkt tot de kern van de klacht, te weten het ontbreken van deugdelijk wederhoor. Dit is niet in strijd met de procedures die zijn neergelegd in het Reglement.
Voor zover verzoekers betogen dat de conclusie van de Raad tot stand is gekomen in strijd met artikel 9 lid 5 Reglement overweegt de herzieningskamer het volgende.
Artikel 9 lid 5 Reglement bepaalt:
“Indien en voor zover de Raad bij zijn beraadslaging niet tot het inzicht kan komen dat de behandeling van de klacht met de vereiste grondigheid kan geschieden en dat de Raad daarbij aan de verdediging van de belangen van het medium of de journalist voldoende recht kan doen, zal de Raad zich om die reden van het nemen van een conclusie over de klacht onthouden.”
Het betreft hier de klacht over het (vermeend) verstrekken van vertrouwelijke gegevens door Driessen aan mr. Brouwer. De herzieningskamer stelt vast dat klager ter ondersteuning van zijn standpunt een aantal screenshots heeft overgelegd. Daarover oordeelde de Raad: “Beide screenshots zijn ontoereikend bewijs voor het standpunt van klager”. Het gaat hier om een ernstig verwijt dat de integriteit raakt van de betrokken journalist. De bewijslast berust daarbij volledig op klager. Het is voor een journalist welhaast ondoenlijk om te bewijzen dat hij iets niet heeft gedaan. Nu de Raad in de oorspronkelijke procedure oordeelde dat het bewijs voor de stelling ontoereikend was, deed de in art 9 lid 5 bedoelde situatie zich niet voor en was er geen ruimte tot een onthouding van een oordeel te komen. De herzieningsgrond slaagt.
Dit betekent dat de herzieningskamer zich opnieuw dient te buigen over de tweede klacht. Nu de Raad in de oorspronkelijke procedure oordeelde dat het bewijs voor de stelling ontoereikend was – dit oordeel is in herziening onaantastbaar – is de klacht op dit punt ongegrond. De herzieningskamer herziet daarom de conclusie van de Raad op dit punt en oordeelt dat de klacht op dit onderdeel ongegrond is.
Ad 4.
Voor zover verzoekers zich erop beroepen dat de conclusie dringend hernieuwde beoordeling vergt in verband met het principiële belang van de elementen van het journalistieke proces waarover de Raad zich niet eerder heeft uitgelaten, oordeelt de herzieningskamer als volgt. Voor zover verzoekers dringend een hernieuwde beoordeling noodzakelijk achten ten aanzien van de klacht over het (vermeend) lekken van vertrouwelijke informatie door Driessen geldt dat het aangevoerde ziet op een aspect van het klachtproces. De herzieningskamer beoordeelt echter alleen verzoeken die betrekking hebben op het journalistieke proces.
Voor zover verzoekers betogen dat het hier gaat om een artikel over huiselijke problematiek en dat dit type journalistiek een normstelling vergt die niet duidelijk tot uitging komt in de conclusie is de herzieningskamer van oordeel dat, daargelaten de vraag of het artikel louter of met name gaat over huiselijke problematiek, voor dit type journalistiek geen fundamenteel andere maatstaven gelden dan voor andere journalistiek. Er is dan ook geen dringende noodzaak voor een hernieuwde beoordeling. De herzieningskamer wijst het herzieningsverzoek op deze grond daarom af.
Gelet op bovenstaande ziet de herzieningskamer aanleiding tot herziening van de beslissing van de Raad op grond van de derde aangevoerde herzieningsgrond. Daarom wijst zij dat herzieningsverzoek toe en verklaart de tweede klacht ongegrond.
Voor het overige ziet de herzieningskamer geen aanleiding tot herziening van de conclusie van de Raad.
Relevante eerdere conclusies van de Raad (onder meer): RvdJ 2025/30, RvdJ 2025/25 en RvdJ 2014/28.
Relevant artikel uit het Reglement voor de werkwijze van de Raad: 10a lid 1
CONCLUSIE
Het verzoek tot herziening wordt toegewezen op basis van de herzieningsgrond dat de conclusie (RvdJ 2026/1) tot stand is gekomen in strijd met de in het Reglement vastgestelde procedures en voor zover die ziet op de beslissing van de Raad over het (vermeend) verstrekken van vertrouwelijke gegevens door Driessen aan mr. Brouwer (de tweede klacht). De herzieningskamer herziet de beslissing van de Raad op dit punt en verklaart deze alsnog ongegrond.
De herzieningskamer handhaaft voor het overige de conclusie van de Raad van 20 januari 2026.
De Raad zal de publicatie van zijn uitspraak van 20 januari 2026 (RvdJ 2026/1) op zijn website wijzigen, in de zin dat daaronder zal worden vermeld dat het verzoek tot herziening van verzoekers is toegewezen en de tweede klacht tegen hen alsnog ongegrond is verklaard, onder verwijzing naar de publicatie van deze conclusie.
Zo vastgesteld door de Raad op 16 juni 2026 door mr. J.J. van Eck, voorzitter, S.A. Agterberg, I. Jansen, drs. M.M. Klaassen, en E.J. Schievink, leden, in tegenwoordigheid van mr. E. Hoefnagel, secretaris.
Publicatie NRC d.d. 18 juni 2026 na herzieningsprocedure
