Algemene uitspraak raad voor de journalistiek inzake embargo’s

8 september 2003

Met enige regelmaat krijgt de Raad voor de Journalistiek te maken met conflicten rond het embargo. Deze conflicten ontstaan vaak uit onbegrip over de betekenis en de hantering van een embargo. In de dagelijkse praktijk van de journalistiek en voorlichting rijzen – ook met de komst van internet – nogal eens problemen met een embargo zonder dat deze aan de Raad worden voorgelegd.

Om een bijdrage te leveren aan de duidelijkheid over betekenis en hantering van een embargo, doet de Raad hierbij een algemene uitspraak over dit onderwerp. Een aanleiding tot het doen van deze algemene uitspraak was onder meer het geschil over het gebruik van onder embargo verstrekte ANP-kopij betreffende de Miljoenennota op internet in september 2002. De uitspraak wordt door de Raad samengevat in tien – naar de opvatting van de Raad – belangrijke spelregels.

Tevens hoopt de Raad binnenkort een handreiking te bieden aan de praktijk van journalistiek en voorlichting met de publicatie van een geplastificeerde kaart. Daarop komen te staan: de tien belangrijke spelregels bij het gebruik van een embargo, met op de achterzijde een korte toelichting.

De Raad heeft in deze algemene uitspraak een aantal opvattingen geformuleerd, waarvan de voornaamste hieronder volgen:

  • een embargo staat op gespannen voet met een van de belangrijkste functies van een vrije pers: het vrijelijk vergaren en publiceren van nieuws; daarom dienen embargo’s uitzondering en geen regel te zijn.
  • een embargo is een overeenkomst tussen twee partijen, op basis waarvan de ene partij (de nieuwsverschaffer) aan de andere partij (het persorgaan) vertrouwelijke informatie verschaft onder voorwaarde van geheimhouding gedurende een vooraf bepaalde, korte tijd.
  • een embargo kan niet alleen schriftelijk tussen nieuwsverschaffer en persorganen worden overeengekomen, maar ook mondeling of stilzwijgend (krachtens gewoonte).
  • een embargo is voor de journalistiek een tegennatuurlijke daad. Er moet een goede reden zijn nieuws onder embargo te verstrekken. Die reden kan uitsluitend liggen in het bevorderen van de kwaliteit van de berichtgeving. Nieuws kan dermate complex en/of omvangrijk zijn dat de journalist meer tijd dan gebruikelijk nodig heeft om kwalitatief verantwoord te kunnen berichten.
  • een embargo kan niet eenzijdig worden opgelegd; een eenzijdig opgelegd embargo mag worden beschouwd als een verzoek van de zijde van de nieuwsverschaffer, dat door het betrokken persorgaan op zijn merites kan worden beoordeeld.
  • een embargo eindigt als de overeengekomen termijn is verstreken of op het moment dat de informatie eerder in een ander medium is gepubliceerd of openbaar gemaakt.
  • internet is een volwaardige nieuwsbron, waaruit vrijelijk kan worden geput.
  • de vraag of voortijdige publicatie op internet tot opheffing van een embargo leidt, dient te worden beantwoord op basis van een zorgvuldige afweging door de journalistiek verantwoordelijken voor de publicatie; als het gaat om kennelijk op onrechtmatige wijze verkregen informatie, blijft een embargo-overeenkomst van kracht.

Nadere informatie over dit persbericht en bijgaande publicaties kan worden verstrekt door mr. A.H. Schmeink (tel. 020 – 6246618) en H. van Gessel (tel. 020 – 6622145), beiden leden van de Raad voor de Journalistiek.