Samenvatting
Het Noordhollands Dagblad/Alkmaarsche Courant heeft in het artikel “Zeven keer is scheepsrecht. Hart voor Vrijheid is nieuw, de lijsttrekker niet helemaal. Zijn vele pogingen stierven in schoonheid. ’Het is moeilijk om de juiste mensen te vinden’” op journalistiek zorgvuldige wijze bericht over A.J.G. Gelder (klager). Er bestond voldoende aanleiding om over klager te berichten zoals is gedaan. Klager heeft inzage gekregen in de concepttekst om feitelijke onjuistheden weg te nemen. Er bestaat geen aanleiding voor de conclusie dat sprake is van onjuiste en/of onnodig grievende berichtgeving.
Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
A.J.G. Gelder
tegen
de hoofdredacteur van het Noordhollands Dagblad/Alkmaarsche Courant
De heer A.J.G. Gelder (klager) heeft op 7 februari 2022 een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van het Noordhollands Dagblad/Alkmaarsche Courant (hierna: NHD/Alkmaarsche Courant). Bij de beoordeling van de klacht is verder correspondentie van klager en NHD/Alkmaarsche Courant betrokken van 14, 15, 16 en 21 maart 2022 en van 6 en 22 april 2022.
De klacht is behandeld op de zitting van de Raad van 13 mei 2022 in aanwezigheid van klager. Aan de zijde van NHD/Alkmaarsche Courant zijn de heer D. Schijven, verslaggever, en de heer J. ’t Hart, adjunct-hoofdredacteur, verschenen. Partijen hebben hun standpunten toegelicht aan de hand van notities.
DE FEITEN
Op 6 en 7 februari 2022 is op de website respectievelijk in de papieren editie van NHD/Alkmaarsche Courant een artikel van de hand van Schijven verschenen met de kop “Zeven keer is scheepsrecht. Hart voor Vrijheid is nieuw, de lijsttrekker niet helemaal. Zijn vele pogingen stierven in schoonheid. ’Het is moeilijk om de juiste mensen te vinden’”. De intro van het artikel luidt:
“Vier jaar had-ie de tijd om zich voor te bereiden. Klaar was-ie er voor. Oeps, partij te laat ingeschreven. En zo sterft partij Eerlijk en Recht voorlopig al voordat het echt tot leven is gekomen. ,,Ik wilde eigenlijk in meer gemeentes mee doen, maar toen stond ik weer op nul”, betreurt geestesvader Arjan Gelder.”
Het artikel bevat verder onder meer de volgende passages:
“Kort daarna struikelt de 71-jarige Gelder over stadsgenoot Pasqual Verhagen. Binnen tien minuten weten ze het: dit huwelijk is voorbestemd. Verhagen heeft de partij Hart voor Vrijheid wél op tijd ingeschreven voor de Alkmaarse verkiezingen. Gelder mag op zich wel de lijsttrekker worden. Verhagen heeft het een beetje druk. ,,Na dertig jaar. Eindelijk!”, viert Gelder.
De Alkmaarse verkiezingen heeft vier ‘nieuwkomers’. Met aanhalingstekens, want SP Alkmaar en Progressief Alkmaar hebben het eerder geprobeerd. De derde, Forum voor Democratie, is bekend van landelijke politiek.
En die vierde, Hart voor Vrijheid, is nieuw, maar het is niet Gelders eerste poging. Niet bepaald. De vele pogingen stierven in schoonheid. ,,Het is moeilijk om de juiste mensen te vinden’’, zegt hij erover.”
en:
“Tien jaar later vindt hij onderdak bij Pim Fortuyn en Leefbaar Nederland. Als Fortuyn zich afsplitst, zit Gelder in een spagaat. Na Fortuyns dood zoekt Gelder het bij de Nieuwe Midden Partij, de partij verdwijnt in vergetelheid na 2002.
Avontuur
Trots op Nederland is zijn volgende avontuur. Dat loopt op niets uit. ,,Die hadden de zaakjes niet op orde”, oordeelt hij.
In 2009 bedenkt hij zelf de Partij voor de Gerechtigheid. De partij probeert in meerdere steden voeten aan de grond te krijgen, maar strandt al voor de verkiezingen na een gepoogde coup door de penningmeester.
Daarna bedenkt hij nog Wil Nu. In 2016 moet de wereld kennis maken met de partij in de Alkenhorst in Alkmaar. Niemand komt.
Eerlijk en Recht volgt en nu dus Hart voor de Vrijheid. Zeven keer is scheepsrecht?”
en:
“Maar wat is Hart voor Vrijheid nu? Hart voor Vrijheid is geboren uit corona. ,,Ik wilde de politiek helemaal niet in”, zegt Verhagen, in het dagelijks leven bemiddelaar en bouwvoorbereider. ,,Maar met de spoedwet corona, was het duidelijk dat ik iets moest doen.”
Hart voor Vrijheid kruist de degens voor de strijd met het coronabeleid. ,,Daar kun je plaatselijk ook wat mee doen, hoor”, is Gelder van overtuigd.
Socialer
Het anti-coronabeleid heeft veel weg van het ForumvoorDemocratiesentiment, bekent de Alkmaarder. ,,Een socialer Forum zijn we. In het coronadebat kunnen we best met ze samenwerken.”
Het sociale zit in de aanpak van de daklozenproblematiek, een speerpunt. ,,Wij denken aan duowoningen. Het splitsen van woningen. De huur kan betaalbaar worden door huurders te laten mantelzorgen.”
en:
“De echte onderscheiding, ligt in de kwaliteit, zegt Gelder bescheiden. Bij veel van de partijen bestaan de lijsten uit opvulling, sneert hij. Zijn lijst heeft vier mensen, niets te veel. ,,Wat ons ook onderscheidt is de transparantie. Politiek is liegen en bedriegen. Dat doen wij niet.””
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
Klager stelt – samengevat – het volgende. In het artikel zijn hij en de partij moedwillig belachelijk gemaakt, met te weinig aandacht voor de inhoud van het partijprogramma. Niet kan worden uitgesloten dat er warme banden bestaan tussen het NHD/Alkmaarsche Courant en bepaalde partijen die bang zijn dat partij Hart voor Vrijheid toegang krijgt tot de gemeenteraad. Klager vindt dat verslaggever Schijven zich niet juist heeft opgesteld. Toen hij door Schijven werd gebeld, ging hij ervan uit dat Schijven een opzet zou maken en dat er nog een gesprek zou volgen. Hij ontving echter het cynische conceptstuk en kon alleen maar feitelijke onjuistheden veranderen. Dat had geen zin, omdat hij zag dat het hele artikel verkeerd was. Op de zitting voegt klager hieraan toe dat het hem niet gaat om feitelijke onjuistheden, maar om de grievende toon van het artikel die de partij tijdens de verkiezingscampagne heeft achtervolgd. Klager en de partij zijn niet serieus genomen en als clowns weggezet. Dat is nog eens bevestigd door een artikel van 14 maart 2022 waarin hij en zijn partij als hippies zijn neergezet, aldus klager. Volgens hem is geen sprake van faire journalistiek.
NHD/Alkmaarsche Courant stelt hier – eveneens samengevat – het volgende tegenover. Toen in januari 2022 de kieslijsten bekend waren, ontstond het idee om een verhaal over nieuwkomers te maken en daar enige achtergrond bij te plaatsen. De insteek van het artikel was: wat is het voor een partij en wat is de geschiedenis? De tekst is vooraf aan klager gestuurd en de publicatie is zelfs uitgesteld om hem ruim de tijd te geven feitelijke onjuistheden te corrigeren. Van die gelegenheid heeft klager nauwelijks gebruik gemaakt. Hij reageerde met een lange e-mail, waarna twee details zijn aangepast. Klager wilde vooral dat het artikel niet zou worden gepubliceerd, omdat hij negatief werd neergezet. Die mening deelt NHD/Alkmaarsche Courant niet. Er is sprake van een vrij zakelijk, informatief artikel. Van enige vooringenomenheid is geen sprake. De redactie heeft Hart voor Vrijheid behandeld als elke andere politieke partij. Het is daarbij journalistiek relevant om een schets te geven van de loopbaan van een politicus. Op de zitting laat Schijven desgevraagd nog weten dat in een ander artikel aan de hand van stellingen aandacht is besteed aan de programma’s van alle politieke partijen.
BEOORDELING VAN DE KLACHT
De Raad stelt voorop dat de journalist en zijn redactie vrij zijn in de selectie van nieuws. Het is aan de journalist om te bepalen vanuit welke invalshoek(en) een onderwerp wordt belicht en in welke context het bericht wordt gebracht. Dat neemt niet weg dat de journalist het belang dat met een publicatie is gediend dient af te wegen tegen de belangen die eventueel door de publicatie worden geschaad.
Voor NHD/Alkmaarsche Courant bestond voldoende aanleiding om over klager te berichten op de wijze zoals is gedaan. Van enige journalistiek ontoelaatbare vooringenomenheid is niet gebleken. Er is voldoende onderscheid gemaakt tussen feiten, beweringen en meningen. Bovendien heeft klager diverse keren inzage gekregen in het conceptartikel om feitelijke onjuistheden weg te nemen.
Verder stond het NHD/Alkmaarsche Courant vrij om de kop “Zeven keer is scheepsrecht. Hart voor Vrijheid is nieuw, de lijsttrekker niet helemaal. Zijn vele pogingen stierven in schoonheid. ’Het is moeilijk om de juiste mensen te vinden’” te gebruiken. Het is immers journalistiek gebruikelijk dat een artikel in de kop scherp(er) wordt aangezet; een kop mag een vergroving van de inhoud van het bijbehorende artikel bevatten. Daarmee worden de grenzen van journalistieke zorgvuldigheid alleen overschreden als de kop geen grond vindt in het artikel. Dat is hier niet het geval.
De Raad kan zich voorstellen dat de berichtgeving klager niet welgevallig is. Er bestaat echter geen aanleiding voor de conclusie dat sprake is van onjuiste en/of onnodig grievende berichtgeving. NHD/Alkmaarsche Courant heeft journalistiek zorgvuldig gehandeld.
Relevante punten uit de Leidraad: A. en C.
Relevante eerdere conclusies: RvdJ 2021/45, RvdJ 2020/16 en RvdJ 2019/25
CONCLUSIE
Het Noordhollands Dagblad/Alkmaarsche Courant heeft journalistiek zorgvuldig gehandeld.
Zo vastgesteld door de Raad op 8 juli 2022 door mr. W.A.M. van Schendel, voorzitter, L.A.M.M. Donders, mw. M. ten Katen, mw. L.M. van de Langenberg MSc en mw. M. Stenneke leden, in tegenwoordigheid van mw. mr. D.C. Koene, secretaris, en mr. G. Kamminga, plaatsvervangend secretaris.