2026/22 Deels gegrond / Deels ongegrond

X / de hoofdredacteur van Follow the Money (FTM)

Samenvatting

Follow the Money (verder FTM) heeft in de artikelen “Look-a-like-fondsen misleiden donateurs van goede doelen – en bankieren nog steeds bij de ING” van 14 april 2025 en “[plaatsnaam]s raadslid zette demente partner in als commissielid en drukte haar spullen achterover” van 1 juli 2025 aandacht besteed aan klager. Er bestaat over het algemeen geen aanleiding voor de conclusie dat de berichtgeving niet-waarheidsgetrouw is. Dit geldt alleen niet voor het gebruik van het woord “achteroverdrukken”, zoals gebruikt in het kader “Dit artikel in 1 minuut” dat bij het artikel van 1 juli 2025 is geplaatst. De diskwalificerende betekenis vindt geen grond in het artikel van 14 april 2025 waarnaar wordt verwezen. Ten aanzien van dit aspect is de klacht daarom gegrond. Voor het overige is de klacht ongegrond. FTM heeft voldoende gelegenheid geboden tot wederhoor en adequaat op de klacht gereageerd. De Raad doet de aanbeveling aan FTM om deze conclusie integraal of in samenvatting te publiceren.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek

inzake de klacht van

X

tegen

de hoofdredacteur van Follow the Money (FTM)

X (klager) heeft via e-mail op 14 oktober 2025 een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van FTM. Nadat het secretariaat van de Raad klager had geïnformeerd over de klachtprocedure, heeft klager zich met zijn klacht per e-mail tot de hoofdredactie van FTM gewend. Op 2 december 2025 heeft klager laten weten de klacht door te zetten. Bij de beoordeling van de klacht is verder correspondentie van partijen betrokken van 2 en 25 oktober 2025, 19 november 2025 en 12 januari 2026.

De klacht is behandeld op de zitting van de Raad van 17 april 2026.
Klager is daar verschenen. Namens FTM waren Eikelenboom, journalist, en de heer T. Joosten, adjunct-hoofdredacteur, aanwezig. Partijen hebben hun standpunten mede toegelicht aan de hand van een notitie.

DE FEITEN

Op 24 april 2025 is op de website van FTM  in het kader van het dossier “Zorgcowboys” het artikel “Look-a-like-fondsen misleiden donateurs van goede doelen – en bankieren nog steeds bij de ING” verschenen van de hand van Eikelenboom en mevrouw I. Dahl. De intro luidt:
“Stichtingen vermomd als goede doelen lonken al jaren naar donaties en erfenissen, en er is amper toezicht op ze. Ondanks een reeks kritische publicaties en vonnissen bankieren deze fondsen nog steeds bij ING.”
Het artikel begint als volgt:
“Op 29 april 2018 overleed Hans Balner, bijzonder hoogleraar Fysiologie aan de Universiteit Leiden. Hij liet een fors bedrag na: meer dan 4 miljoen. In zijn testament waren zes goede doelen opgenomen. Een daarvan, de stichting Fonds voor het Hart, zou zo’n 8 ton ontvangen.
Maar de executeurs van zijn testament weigerden het geld naar de stichting over te maken. De reden: de stichting bestond niet meer. Er was weliswaar een nieuwe stichting met dezelfde naam die nu de nalatenschap opeiste, maar die heette anders, had een ander KVK-nummer en was in een andere plaats gevestigd. Het leidde tot een rechtszaak, waarbij de executeurs in 2022 gelijk kregen. Fonds voor het Hart kon naar de nalatenschap fluiten.”
Het bevat verder de volgende passage:
“De als goede doelen poserende stichtingen stellen op hun websites dat zij medisch onderzoek ondersteunen, maar wat voor onderzoek dat is en wie het onderzoek uitvoert, staat nergens. Recente jaarrekeningen zijn bovendien ook niet te vinden.”
Onder de tussenkop “Hengelen naar geld” staat:
“Of de stichtingen inderdaad zijn gestopt met werven bij argeloze burgers is niet te achterhalen. Wel is duidelijk dat er nog steeds geld op de rekeningen binnenkomt, omdat donateurs de stichtingen onder Wellcore vaak verwarren met erkende stichtingen.”
Onder de tussenkop “Wie zitten er achter de fondsen?” staat:
“In de strijd om de nalatenschap van Hans Balner werd Fonds voor het Hart vertegenwoordigd door de [plaatsnaam]se politicus [X] [leeftijd], fractievoorzitter van [partijnaam].
Na ruim drie jaar stapte [X] eind oktober 2023 op als bestuurde bij de koepelstichting Wellcore. Op de vraag waarom hij bestuurder werd, antwoordt hij: ‘Omdat ik op een of andere bijeenkomst gevraagd werd of ik in het bestuur wilde komen. Ik kende Wellcore toen niet eens.’ Voor antwoorden op verdere vragen verwijst hij naar de processtukken.”
In de afsluitende paragraaf staat:
“De websites van de vier stichtingen in de lucht houden, kost per website enkele tientjes per jaar; veel andere activiteiten lijken er niet te zijn. Met een paar donateurs is een stichting al uit de kosten. Iedere extra donateur is kassa. Een omvangrijke nalatenschap is helemaal bingo.”

Op 1 juli 2025 is op de website van FTM het artikel “[plaatsnaam]s raadslid zette demente partner in als commissielid en drukte haar spullen achterover” gepubliceerd. Het artikel is geschreven door Eikelenboom. Het artikel heeft als intro:
“Hoewel ze ernstig ziek was, liet fractievoorzitter van een lokale [plaatsnaam]se partij zijn partner zitting nemen in raadscommissies. Na haar ziekenhuisopname woonde hij illegaal in haar huis, zette haar auto’s op naam van zijn bedrijven en stak de huuropbrengst van haar Spaanse vakantiewoning in eigen zak.”
Onder de intro staat een kader met de titel “Dit stuk in 1 minuut”. Hierin wordt onder de kop “Waarom is dit belangrijk?” vermeld:
“Follow the Money besteedde al eerder aandacht aan [X], omdat hij actief was als bestuurder van een stichting die onder het mom van ‘goed doel’ geld van nalatenschappen en donaties achteroverdrukt.”
En onder de kop “Hoe heeft FTM dit onderzocht” staat:
“Er is gesproken met verschillende familieleden van De Jong en meerdere [plaatsnaam]se politici, die alleen anoniem hun verhaal wilden doen. De mentor/bewindvoerder van De Jong heeft vragen beantwoord, evenals een bestuurskundig expert. Daarnaast zijn meerdere jaarverslagen, juridische en medische verklaringen en bankafschriften bestudeerd.”
Onder dit kader gaat het artikel verder met de volgende passage:
“Uit medische gegevens die FTM kon inzien, blijkt dat Anly de Jong in maart 2018 op de poli ouderengeneeskunde van het Universitair Medisch Centrum Leiden is onderzocht. De voorlopige diagnose: afasie (spraakproblemen) als gevolg van dementie. De vrouw was duidelijk ernstig ziek, waarom nam [X] haar mee naar die vergaderingen? In een reactie zegt hij hierover: ‘Mensen met een handicap, als ze die op dat moment al had, kunnen gewoon benoemd worden. Inclusie heet dat.’”
En onder de tussenkop “Onherkenbaar”:
“Op vragen van familie en bekenden wat er met De Jong aan de hand was, kwam [X] met uiteenlopende verklaringen. Ze zou nu eens een tia hebben gehad, dan weer een hersenbloeding. Sommige mensen kregen te horen dat ze een hersentumor had. De tia zou volgens [X] door artsen in het Haags Bronovo ziekenhuis zijn geconstateerd. Maar daar bleek ze nooit te zijn geweest.”
Onder de tussenkop “Strijd om bewindvoering” staat:
“Diezelfde dag [16 januari 2020, secretaris van de Raad] stelde de arts vast dat er met De Jong geen coherent gesprek te voeren viel, en dat ze niet meer in staat was om zelf haar persoonlijke en financiële zaken en belangen naar behoren te behartigen. Tot woede van [X] besloot de familie dat ze hem niet meer in haar buurt wilden hebben. Hij vertelde overal dat zijn levenspartner was ontvoerd door haar familie. Hij deed aangifte, en diende bij de rechtbank een verzoek in om tot mentor te worden aangesteld. Een opmerkelijk detail is dat hij op de aanvraagformulieren de vraag of De Jong kinderen heeft, onbeantwoord liet.” […] Vervolgens weigerde hij uit De Jongs woning aan de Prinsenweg te vertrekken. De familie wilde die verkopen omdat ze de opbrengst nodig hadden om voor haar verzorging te betalen. Schut [de bewindvoerder, secretaris van de Raad] spande een kort geding aan, waarna de rechter de politicus op straffe van een dwangsom van 500 euro per dag beval het pand te verlaten.”
Het artikel vervolgt:
“Op 5 mei 2021 verliet [X] eindelijk de woning […] Tijdens de inspectie maakte Schut foto’s. Het huis was een bende, met overal afval, de deuren van de koelkast en vriezer stonden wijd open en de stekkers zaten in het stopcontact. De tuinslangen waren doorgesneden.[…] [X] bleek niet alleen zaken te hebben vernietigd. Een Mercedes Benz-camper en een zwarte BMW 850i van De Jong had hij op naam van zijn bedrijf Wolfrath gezet. Daarvoor had hij haar DigiD gebruikt.”
Onder de tussenkop “Sieraden, meubels en kunst” staat:
“In Spanje had De Jong een vakantiewoning. Die verhuurde [X] nadat ze was opgenomen en de huurpenningen stak hij in eigen zak. De politicus ontkent dit, maar in contacten met huurders – de berichten zijn in handen van FTM- vraagt [X] nadrukkelijk of zij de huur willen overmaken naar zijn rekening, in plaats van die van De Jong.”
Onderaan het artikel staat:
“Follow the Money heeft op 18 april dit jaar voor het eerst contact gezocht met [X] om zijn kant van het verhaal te horen. Na herhaaldelijk onbeantwoorde telefoontjes en e-mails kwam er vlak voor publicatie een reactie. Waar nodig is die opgenomen in de tekst.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klager stelt – samengevat – het volgende. In beide artikelen wordt klagers naam op onjuiste, suggestieve en feitelijk onvolledige wijze verbonden aan bepaalde kwesties. Ook is de inhoud van de artikelen misleidend in toon en context en zijn er selectieve citaten gebruikt. Er zijn beweringen gedaan zonder bronvermelding, zonder wederhoor en zonder voldoende controleerbaarheid.
Voorafgaand aan de publicatie is klager niet effectief in de gelegenheid gesteld om inhoudelijk te reageren op de beschuldigingen. Er is ook geen poging gedaan om inzicht te geven in de strekking van de artikelen. FTM heeft wel incidenteel vragen gesteld, maar deze waren onvolledig of te algemeen. De publicaties wekken nu de indruk dat hij onbetrouwbaar zou handelen terwijl dit beeld niet getoetst is.
Door suggestieve formuleringen, het weglaten van relevante informatie en het verbinden van zijn naam aan situaties waarin hij geen rol speelde, hebben de artikelen hem zowel persoonlijk als professioneel ernstig geschaad in zijn reputatie. Relaties zijn beschadigd en hij is publiekelijk in diskrediet gebracht. De artikelen hebben ernstige inbreuk gemaakt op zijn persoonlijke levenssfeer, zonder aantoonbaar algemeen belang. FTM heeft niet gemotiveerd waarom klagers naam, persoonlijke omstandigheden en financiële situatie publiek relevant zou zijn.
Na de publicaties heeft klager per aangetekende brief en per post een klacht ingediend bij FTM die onbeantwoord is gebleven. Daarmee heeft het medium de journalistieke norm tot klachtbehandeling geschonden. De weigering om klachten te behandelen en tot zichtbare en evalueerbare zelfreflectie te komen, wijst op een fundamenteel probleem. Hiermee schendt FTM de beginselen van transparantie en verantwoording die essentieel zijn voor integere journalistiek.

FTM stelt daar – eveneens samengevat – het volgende tegenover. Er heeft wel degelijk wederhoor plaatsgevonden. Ten behoeve van beide artikelen heeft FTM vanaf 18 februari 2025 herhaaldelijk contact gezocht met klager, zowel per mail als per WhatsApp. Daarnaast heeft FTM feitelijk juist, niet misleidend en zorgvuldig gepubliceerd waarbij geen relevante informatie is weggelaten.
Er is geen sprake van privacy-inbreuk die betrekking heeft op klager. Over mevrouw De Jong heeft klager niets te zeggen aangezien mevrouw Schut door de rechter tot haar bewindvoerder is benoemd.
Tijdens de zitting heeft FTM laten weten dat het de klacht van klager niet heeft genegeerd. FTM heeft de aangetekende brief van klager niet ontvangen, waarschijnlijk omdat deze verkeerd was geadresseerd. Toen de klacht FTM via e-mail bereikte, heeft het tijdig en zo volledig mogelijk op de klacht gereageerd.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

De klacht betreft in de kern dat (1) de artikelen niet waarheidsgetrouw zijn omdat er feitelijke onjuistheden worden vermeld en suggestieve verbanden worden gelegd. Bovendien heeft er (2) ten onrechte geen deugdelijk wederhoor plaatsgevonden en (3) is de klachtafhandeling niet adequaat geweest. De Raad zal zich tot deze kern beperken.

Ad 1.
De Raad stelt voorop dat de journalist en zijn redactie vrij zijn in de selectie van nieuws. Het is aan de journalist om te bepalen vanuit welke invalshoek(en) een onderwerp wordt belicht en in welke context het bericht wordt gebracht. Dat neemt niet weg dat de journalist het belang dat met een publicatie is gediend dient af te wegen tegen de belangen die eventueel door de publicatie worden geschaad.

De Raad constateert dat de klacht van klager weinig specifiek en toegespitst is. In dit verband merkt de Raad op dat hij geen zelfstandig feitenonderzoek verricht. FTM heeft aannemelijk gemaakt dat er in het algemeen voldoende aanleiding bestond om over de kwesties te berichten zoals is gedaan. In de publicaties is in beginsel een duidelijk onderscheid gemaakt tussen feiten, beweringen en meningen. Dit geldt alleen niet voor het gebruik van het woord ‘achteroverdrukken’ zoals gedaan in het artikel van 1 juli 2025 in het kader “Dit stuk in 1 minuut”. De Raad is van oordeel dat deze diskwalificerende term geen grond vindt in het artikel van 24 april 2025 waarnaar in dit verband wordt verwezen. Het siert FTM dat zij ter zitting heeft laten weten dat deze woordkeuze ongelukkig was, maar dat laat onverlet dat de klacht ten aanzien van dit aspect gegrond is.

Ad 2.
Uitgangspunt is dat journalisten wederhoor toepassen bij personen die door een publicatie worden gediskwalificeerd, ook wanneer die personen hierin slechts zijdelings een rol spelen. Wie beschuldigd wordt, krijgt voldoende gelegenheid om, bij voorkeur in dezelfde publicatie, te reageren op de aantijgingen. Wederhoor ontslaat journalisten overigens niet van hun opdracht zo waarheidsgetrouw mogelijk te berichten.
In lijn met eerdere uitspraken overweegt de Raad bovendien dat, indien aan een betrokkene om een reactie wordt gevraagd, die betrokkene niet steeds vooraf volledig behoeft te worden geïnformeerd over de inhoud van de publicatie. Volstaan kan worden met aan betrokkene voldoende duidelijk mee te delen, waarop het te geven commentaar betrekking moet hebben. Daarbij is de mate waarin een journalist opening van zaken moet geven afhankelijk van de aard van het te publiceren bericht.
Verder geldt dat de Raad eerder heeft overwogen dat er grenzen zijn aan de inspanningen die een journalist zich moet getroosten om bij een voorgenomen publicatie in contact te komen met een beschuldigde aan wie de gelegenheid tot wederhoor moet worden geboden. Als een beschuldigde niet reageert op herhaalde en reële pogingen tot contact, komt er een moment dat die grens is bereikt. Daar komt bij dat sprake kan zijn van een zodanige actuele gebeurtenis, dat de voorgenomen publicatie niet te lang kan worden uitgesteld. Dit neemt niet weg dat naarmate de geuite beschuldigingen in de voorgenomen publicatie in ernst en zwaarte toenemen, van een journalist kan worden gevraagd zich meer in te spannen om de beschuldigde te bereiken en daadwerkelijk gelegenheid te bieden te reageren. Dat geldt helemaal als de noodzaak van onmiddellijke publicatie minder lijkt te tellen.

Niet ter discussie staat dat FTM klager heeft benaderd met vragen in het kader van voorbereidingen op een publicatie. Evenmin staat ter discussie dat FTM klager meermaals en via diverse communicatiekanalen heeft benaderd. Daarbij constateert de Raad dat klager niet bij FTM heeft geklaagd over de reactietermijn en FTM niet om een meer tijd heeft verzocht.
Gelet op de scherpte en duidelijkheid van de vragen had klager kunnen opmaken wat de context van de berichtgeving zou zijn. De gestelde vragen boden klager voldoende inzicht in de aantijgingen. Dat klager beperkt gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid om te reageren op de aantijgingen kan FTM niet worden verweten. De klacht is op dit punt daarom ongegrond.

Ad 3.
FTM heeft serieus en voldoende inhoudelijk op de klacht gereageerd. Niet is gebleken dat FTM de klacht van klager heeft genegeerd. FTM heeft aannemelijk gemaakt dat zij, vanaf het moment dat zij op de hoogte was van de klacht, heeft geantwoord. Dat klager zich niet in die reactie kan vinden, is onvoldoende voor het oordeel dat de klachtafhandeling onzorgvuldig is geweest. Dit klachtonderdeel is daarom ongegrond.

Het voorgaande leidt ertoe dat de klacht deels gegrond en deels ongegrond is.

Relevante punten uit de Leidraad: A., B.3 en D.
Relevante eerdere conclusies (onder meer): RvdJ 2025/7, en RvdJ 2021/21 en RvdJ 2020/18

CONCLUSIE

De klacht is gegrond voor zover deze ziet op het gebruik van het woord “achteroverdrukken” zoals gebruikt in het kader “Dit stuk in 1 minuut” dat bij het artikel van 1 juli 2025 is geplaatst.
Voor het overige is de klacht ongegrond.

De Raad doet de aanbeveling aan FTM om deze conclusie integraal of in samenvatting te publiceren.

Zo vastgesteld door de Raad op 4 juni 2026 door mr. J.J. van Eck, voorzitter, S.A. Agterberg, I. Jansen, drs. M.M. Klaassen, en E.J. Schievink, leden, in tegenwoordigheid van mr. E. Hoefnagel, secretaris.