X / M. Steendam en de producent van ‘Bijzondere Erfenissen’ (Trinity Media BV)

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek

inzake de klacht van

X

tegen

M. Steendam en de producent van ‘Bijzondere Erfenissen’ (Trinity Media BV)

De heer X heeft op 22 augustus 2025 een klacht ingediend tegen M. Steendam en SBS6 over een aflevering van het programma ‘Bijzondere Erfenissen’. Nadat het secretariaat van de Raad op verzoek van SB6 klager heeft doorverwezen naar Trinity Media BV (verder: Trinity Media) en klager zich vervolgens tot Trinity Media heeft gewend, heeft hij op 7 oktober 2025 laten weten dat hij de klachtprocedure bij de Raad wilde voortzetten. Trinity Media heeft op 17 november 2025 op de klacht gereageerd en op 21 november 2025 aanvullende stukken overgelegd.

De klacht is behandeld op de zitting van de Raad van 12 december 2025. Namens klager is mr. M. van Stratum, advocaat te Den Haag, verschenen. Aan de zijde van Trinity Media waren mevrouw C. van Schuylenburch, eindredacteur, mevrouw M. Schaaphok, producent, en mevrouw A. Verdam, producent, aanwezig. Partijen hebben hun standpunten toegelicht aan de hand van een notities.

DE FEITEN

Op 27 februari 2025 is door SBS6 een aflevering uitgezonden van het televisieprogramma ‘Bizarre Erfenissen’, dat wordt geproduceerd door Trinity Media en waarin aandacht is besteed aan de erfenis van Anja van der Zwan. Presentator Steendam luidt de aflevering als volgt in:
“Als een vrouw alle banden met haar familie verbreekt, van de ene op de andere dag niet meer op haar werk verschijnt en uiteindelijk helemaal uit beeld verdwijnt, dan is dat normaal gesproken geen zaak waar de politie heel veel mee doet. Het is een volwassen vrouw die haar eigen beslissingen neemt. Maar als zij ineens overlijdt en alles wat zij heeft nalaat aan een buitenlandse man die ze ook nog eens nauwelijks kent, dan moeten de alarmbellen gaan rinkelen. Zeker als de familie geen idee heeft waar het stoffelijk overschot is gebleven en als blijkt dat het testament pas een paar weken voor haar dood is opgemaakt.
Een miljoenenerfenis na een moord, een omstreden testament of overlijden onder verdachte omstandigheden. In Bizarre Erfenissen neem ik, Maarten Steendam, opmerkelijke, spraakmakende en dubieuze nalatenschappen onder de loep en ga ik op zoek naar de verhalen die schuil gaan achter onterfde nabestaanden en erfgenamen die opeens opduiken.
Deze week de Habbo-zaak. Over een verdwijning, een erfenis van acht ton en een heel opmerkelijke vriendschap in een virtuele wereld. Een zaak waarbij directe familie niet alleen met lege handen achterblijft, maar ook uit huis gezet dreigt te worden.”

De uitzending wordt door (deels een voice-over van) Steendam afgesloten als volgt:
“Waar de Nederlandse politie de zaak verder niet onderzoekt, is de Belgische politie inmiddels wel in actie gekomen. Naar aanleiding van de recente publiciteit en ontwikkelingen is daar inmiddels een strafrechtelijk onderzoek gestart naar het Belgische echtpaar. Op dit moment is het niet duidelijk of zij eerder bij strafbare zaken betrokken zijn geweest. De familie hoopt dat met het nieuwe onderzoek nu eindelijk de onderste steen boven zal komen. Een andere zorg is het familiehuis dat nu officieel van [klager en zijn vrouw] is en daardoor dreigt Stephanie daar uitgezet te worden. De familie vecht het testament daarom aan. Er staat veel op het spel in deze zaak en nog steeds vraagt de familie zich af: hoe heeft dit allemaal kunnen gebeuren? Hoe kon een kwetsbare vrouw zo uit haar omgeving worden gehaald en vervolgens alles kwijt raken? Het gaat ook heel erg om de vraag: wat is er gebeurd met Anja’s stoffelijk overschot? Als ze op die vraag een antwoord hebben, kunnen ze misschien een begin gaan maken met het rouwen om haar dood.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klager stelt – samengevat – het volgende. De uitzending zet hem en zijn vrouw neer als criminelen. Dat is onjuist en misleidend, omdat uit rechtszaken en politieonderzoek is gebleken dat zij onschuldig zijn. De uitzending bevat meerdere aantoonbare onwaarheden. Zo wordt de waarde van de erfenis herhaaldelijk en zonder onderbouwing overdreven. Verder is de medische informatie over Anja verdraaid: zij wordt aangeduid als ‘doof’, terwijl zij slechthorend was. Daarnaast worden ernstige beschuldigingen aan het adres van klager en zijn vrouw geuit. Zij zouden bijvoorbeeld de telefoon van Anja hebben afgenomen en haar hebben verwaarloosd. Ook zijn de tijdlijnen omtrent Anja’s vertrek en diagnose onjuist weergegeven, waarmee wordt gesuggereerd dat klager en zijn vrouw een financieel motief hadden voor hun omgang met Anja. Deze feitelijke onjuistheden dienen geen maatschappelijk belang, maar versterken sensatie en publieke veroordeling.
Verder voert klager aan dat sprake is van eenzijdige berichtgeving en schending van het recht op wederhoor. De uitzending is vrijwel volledig gebaseerd op verklaringen van familieleden van Anja, die zelf belanghebbenden zijn in de erfeniskwestie. Andere getuigen zijn nauw met hen verbonden en dus niet onafhankelijk. Het verhaal van klager en zijn vrouw is genegeerd, ondanks dat zij uitdrukkelijk hebben laten weten (alleen) schriftelijk te willen reageren. De redactie heeft hen geen eerlijke kans geboden om op beschuldigingen te reageren.
Volgens klager lijkt de uitzending voornamelijk te zijn gericht op het creëren van sensatie en niet op het dienen van enig maatschappelijk belang. Daarbij is bovendien sprake van privacyschending, doordat klager en zijn vrouw onnodig en ongewenst herkenbaar zijn. In dat verband wijst klager erop dat beelden van zijn woning en straat zijn uitgezonden, de voornamen van hem en zijn vrouw zijn genoemd, foto’s zijn gebruikt (zelfs van hun zoon) en zonder toestemming gebruik is gemaakt van privécorrespondentie met Anja. Ten aanzien van die privéberichten voert klager nog aan dat die uit de context zijn gehaald. Er zijn aanwijzingen dat berichten uit een gehackt account afkomstig zijn. Volgens klager is sprake van gemanipuleerde of gefabriceerde content, zoals teksten die aan hem en zijn vrouw worden toegeschreven terwijl ze niet door hen zijn opgesteld.
Daarbij komt dat zonder geldige journalistieke grondslag of toestemming beelden zijn opgenomen met draaiende en verborgen camera’s. De journalisten hebben klager en zijn vrouw opgewacht in een bestelwagen en beelden vanuit die bestelwagen zijn gebruikt in de uitzending. Bovendien verschenen journalisten onaangekondigd aan de deur van klagers woning, ondanks zijn wens om alleen schriftelijk te reageren. Dit alles wijst op een opzettelijk georkestreerde confrontatie om ‘nieuws’ te creëren, hetgeen niet strookt met de richtlijnen van integer journalistiek handelen.
De uitzending heeft voor klager en zijn vrouw zeer ernstige, nadelige gevolgen gehad. Zij worden online belaagd met haatdragende reacties, bedreigingen en publieke stigmatisering. De redactie heeft nagelaten deze reacties te modereren of hun impact te minimaliseren, ondanks het feit dat zij deze reacties door hun uitzending hebben uitgelokt.
Klager concludeert dat de uitzending in strijd is met de journalistieke normen inzake waarheidsgetrouwheid, wederhoor, privacy, proportionaliteit en integriteit.
Op de zitting heeft mr. Van Stratum desgevraagd bevestigd dat klager afziet van het voeren van een juridische procedure. Verder heeft Van Stratum nader toegelicht dat volgens klager zich niet herkent in het beeld dat in deze kwestie sprake is van een ‘bizarre erfenis’.

Trinity Media stelt daar – eveneens samengevat – het volgende tegenover. Het programma richt zich in het algemeen op opmerkelijke nalatenschappen; mogelijke misstanden en aanverwante erfenis- en familiekwesties die in de huidige tijdgeest steeds vaker voorkomen. In het programma staan families centraal die de benadeelde partij vertegenwoordigen en wordt de tegenpartij binnen het programma in de gelegenheid gesteld hierop te reageren.  Door deze kwesties aan de orde te brengen dient het programma een journalistiek en maatschappelijk doel.
Ten aanzien van de gewraakte aflevering over Anja van der Zwan wijst Trinity Media erop dat verschillende media uitgebreid over haar zaak hebben gepubliceerd. Haar nabestaanden hebben door verschillende gebeurtenissen en op basis van door hen verkregen chatberichten het idee dat Anja slachtoffer is geworden van een vooropgezet plan om haar nalatenschap in handen te krijgen. Het verhaal over Anja wordt verteld aan de hand van getuigenissen van de familie, oud Habbo-spelers, een door Anja ingehuurde beveiliger, een journalist die onderzoek in de zaak heeft gedaan en de directeur van Netwerk Notarissen die als deskundige de algemene juridische en praktische problematiek rondom nalatenschappen in vergelijkbare situaties duidt. Buiten de familie van Anja zijn de geïnterviewden niet gelieerd aan haar, noch aan haar familie. Deze onafhankelijke sprekers delen allemaal hun ervaring en hebben geen enkel belang in de verdeling van de nalatenschap.
Trinity Media betwist dat de uitzending onjuistheden bevat. De hoogte van de erfenis, dat wil zeggen de waarde van de woning van Anja, is gebaseerd op de WOZ-waarde. Beschuldigingen over het afnemen van Anja’s telefoon zijn een weergave van de familie. Verder heeft de redactie dit, in het kader van journalistiek onderzoek, onderbouwd aan de hand van verkregen chatberichten.  De aantijging dat klager zou zijn neergezet als ‘crimineel’ werpt de redactie verre van zich. In het programma wordt expliciet genoemd dat klager in Nederland niet is vervolgd en dat in België een strafrechtelijk onderzoek loopt naar aanleiding van enkele publicaties over de kwestie. Dat was ten tijde van de uitzending feitelijk juist.
Voor het toepassen van wederhoor heeft de redactie meerdere pogingen ondernomen contact te leggen met klager. In de eerste e-mail van 26 juni 2024 aan de toenmalige advocaat van klager heeft de redactie kenbaar gemaakt bezig te zijn met het brengen van het verhaal van familie van der Zwan voor een nieuw te ontwikkelen televisieprogramma en verzocht om contact. Hierop heeft de advocaat geantwoord dat hij de e-mail zou voorleggen aan klager en zijn vrouw. In de periode daarna heeft de redactie meerdere pogingen gedaan telefonisch contact te krijgen met de voormalig advocaat van klager, maar een reactie bleef uit. Op 14 januari 2025 heeft de redactie nogmaals telefonisch contact opgenomen met deze advocaat, met het verzoek een afspraak te plannen om een en ander telefonisch toe te lichten. Een dag later ontving de redactie het verzoek om haar vragen per e-mail toe te sturen. Dat heeft de redactie gedaan, maar daarop heeft zij opnieuw geen reactie ontvangen. Vervolgens heeft Steendam op 16 januari 2025 telefonisch contact gehad met de toenmalige advocaat van klager, die liet weten contact op te nemen met klager en zijn vrouw, zijn cliënten. Enkele dagen later, op 20 januari 2025, deelde de advocaat mee dat hij namens klager en zijn vrouw een schriftelijke reactie zou opstellen die hij de volgende dag zou toesturen. Omdat ook deze beloofde reactie uitbleef is de redactie op 23 januari 2025 naar klagers woning gegaan om daar het wederhoor te halen, maar zonder succes. Ruim een week daarna, op 6 februari 2025, ontving de redactie via de toenmalige advocaat alsnog een schriftelijke reactie van klager en zijn vrouw, die luidde: “Wij wensen niet mee te werken aan uw programma.”  Ondanks alle pogingen van de redactie heeft klager dus zelf herhaaldelijk ervoor gekozen niet te reageren en zich ook niet te houden aan gemaakte afspraken. Trinity Media heeft in dit verband verwezen naar alle ter zake overgelegde bijlagen.
Ondanks het uitblijven van een reactie van klager stonden er omtrent het verhaal van Anja en de dagen vóór haar overlijden nog wel enkele vragen open die voor het programma beantwoord dienden te worden. Hierdoor was het journalistiek van belang om daar toch nadere inzet op te plegen en klager te bezoeken. Het gebruik van verborgen camera’s is een vaker beproefd middel als de kans bestaat dat mensen, zoals klager, op een later moment terugkomen op eerdere uitspraken. Aangezien klager eerder al had laten zien zich niet aan gemaakte afspraken te houden, was de inzet van verborgen video- en audioapparatuur journalistiek legitiem. Dat bleek ook toen klager na het aanbellen aan zijn woning direct de politie alarmeerde met het verhaal dat twee mensen over zijn hek waren geklommen en bedreigingen hadden geuit. Dat dit niet waar was, kon door het opgenomen beeldmateriaal eenvoudig worden aangetoond. Tijdens het bezoek is zorgvuldig rekening gehouden met de privacy van de familie. In de uitzending zijn het huis en alle herkenbare elementen van het huis zorgvuldig ‘geblurd’ en daarmee onherkenbaar gemaakt. Er wordt geen straatnaam of plaats genoemd en het beeldmateriaal bevat geen privé-informatie, geen sturende montage en geen onnodige blootstelling. Daarnaast is ook het beeldmateriaal van klager, zijn vrouw en zijn zoon zorgvuldig onherkenbaar gemaakt voor het algemene publiek. Foto’s en fragmenten zijn gebruikt om het verhaal correct te illustreren, niet om personen onnodig te identificeren. Het gebruik van dit materiaal was proportioneel en journalistiek gerechtvaardigd.
Trinity Media concludeert dat inherent is aan het programma, waarin discussies over nalatenschappen aan de orde komen, dat een partij zich benadeeld kan voelen. De redactie heeft gehandeld conform de journalistieke normen van zorgvuldigheid, waarheids-getrouwheid, proportionaliteit en wederhoor. De uitzending bevat geen aantoonbare onjuiste feiten en er is geen sprake van opzettelijk misleidende berichtgeving of onrechtmatige inbreuk op de privacy van klager en zijn familie.
Desgevraagd deelt Trinity Media op de zitting mee dat SBS6 verantwoordelijk is voor de eventuele moderatie van reacties onder de, op kanalen van SBS6 gepubliceerde, uitzending.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

Uit het klaagschrift en de toelichting daarop begrijpt de Raad dat klager allereerst meent dat niet over hem had mogen worden bericht in het kader van het programma ‘Bizarre Erfenissen’. Verder is de kern van de klacht dat sprake is van onjuiste, tendentieuze en eenzijdige berichtgeving, waarbij ten onrechte geen wederhoor is toegepast, gebruik is gemaakt van verborgen opnameapparatuur en privéberichten, en waarbij klagers privacy onnodig is geschaad. Ten slotte maakt klager bezwaar tegen het niet-modereren van reacties op sociale mediakanalen. De Raad zal zich bij zijn beoordeling hiertoe beperken.

Voorop staat dat de journalist en zijn redactie vrij zijn in de selectie van nieuws. Hij hoeft geen toestemming voor of instemming met een publicatie te hebben van degene over wie hij publiceert. Dit brengt ook mee dat het aan de redactie is om te bepalen vanuit welke invalshoek(en) een onderwerp wordt belicht en in welke context het bericht wordt gebracht. Dit neemt niet weg dat de journalist het belang dat met een publicatie is gediend dient af te wegen tegen de belangen die eventueel door de publicatie worden geschaad.

Trinity Media heeft aannemelijk gemaakt dat er voldoende aanleiding bestond om over klager en zijn vrouw te berichten in een uitzending van het programma ‘Bizarre Erfenissen’. Uit de uitzending blijkt dat deze is gebaseerd op diverse bronnen, onder wie ook personen die geen belangen hebben in deze kwestie. De bronnen zijn ook inzichtelijk gemaakt, zodat de kijker de informatie op waarde kan schatten. Niet is gebleken dat de uitzending relevante feitelijke onjuistheden bevat.

Voor zover de uitzending beschuldigende uitlatingen aan het adres van klager en zijn vrouw bevat, zijn die voor rekening van de geïnterviewden gelaten en niet als feiten gepresenteerd. Bovendien heeft Trinity Media herhaaldelijk geprobeerd wederhoor bij (de toenmalige advocaat van) klager te halen. In dat verband overweegt de Raad dat het onvoorbereid met draaiende en/of verborgen camera aan een betrokkene vragen om een reactie – vanwege het intimiderende karakter ervan – in beginsel niet kan worden aangemerkt als een serieuze manier tot het bieden van een gelegenheid tot wederhoor. Een dergelijke werkwijze kan de beschuldigde juist weerhouden van het beantwoorden van de op dat moment gestelde vragen en moet terughoudend worden toegepast. Uit hetgeen Trinity Media heeft aangevoerd – gestaafd door overgelegde correspondentie – blijkt echter dat zij (de toenmalige advocaat van) klager eveneens herhaaldelijk heeft aangeboden op een andere, aanvaardbare wijze te reageren. Dat klager geen adequaat gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid om de berichtgeving te nuanceren, kan Trinity Media niet worden tegengeworpen.

De Raad meent verder dat de privacy van klager (en zijn familie) niet ongerechtvaardigd is geschaad. Klager is in de uitzending zodanig onherkenbaar gemaakt dat hij niet in brede kring herleidbaar is. Dit geldt ook voor zijn woonomgeving. Dat hij wellicht in kleine kring op de uitzending is aangesproken, maakt niet dat Trinity Media op dit punt journalistiek onzorgvuldig heeft gehandeld. Trinity Media is op een journalistiek gebruikelijke wijze voldoende terughoudend geweest in de aanduiding van klager.

Mede gelet op het voorgaande is de Raad van oordeel dat met het uitzenden van het beeldmateriaal – waaronder de opnamen die bij de woning van klager zijn opgenomen – niet journalistiek ontoelaatbaar is gehandeld. Het materiaal bevat concretiseringen en bijzonderheden ten aanzien van de handelwijze van klager, die aan de uitzending authenticiteit en daarmee een relevante meerwaarde gaven. Het is journalistiek relevant om de kwestie op deze wijze scherper te belichten. Ten aanzien van de privéberichten wordt daarbij mede in aanmerking genomen dat Trinity Media aannemelijk heeft gemaakt dat zij de privéberichten tussen klager en Anja niet op een oneigenlijke wijze heeft bemachtigd, maar heeft verkregen van de familie van Anja.

Het voorgaande leidt tot de conclusie dat de klacht ongegrond is.

Ten slotte overweegt de Raad dat Trinity Media aannemelijk heeft gemaakt dat het al dan niet modereren of verwijderen van reacties op sociale mediakanalen valt onder de verantwoordelijkheid van SBS6 als zendgemachtigde. Het had daarom de voorkeur verdiend als SBS6 zich als mede-partij in deze kwestie had verweerd. Nu dat niet is gebeurd, zal de Raad zich niet inhoudelijk hierover uitspreken.

Relevante punten uit de Leidraad: A. B.1, B.3, C. en C.1
Relevante eerdere conclusies (onder meer): RvdJ 2025/18, RvdJ 2019/2, RvdJ 2017/17, RvdJ 2015/24 en RvdJ 2012/33

CONCLUSIE

De klacht is ongegrond.

Zo vastgesteld door de Raad op 27 februari 2026 door mr. S. Djebali, voorzitter, S.A. Agterberg, mr. drs. M.J.P.H. Josten, drs. E.M.H. Lemaier en drs. S.S. Sitalsing, leden, in tegenwoordigheid van mr. D.C. Koene, secretaris.