Samenvatting
1Zuid (voorheen 3Heuvelland) heeft met de publicatie van het artikel “Fractie Franssen verdacht van stemmen ronselen in Gulpen” journalistiek onzorgvuldig jegens Fractie Franssen (klaagster) gehandeld. Met de zin “Twee politieke partijen [namen bij de redactie bekend] bevestigen aan 3Heuvelland dat Fractie Franssen via deze weg aan extra stemmen komt.” is de indruk gewekt dat klaagster daadwerkelijk stemmen heeft geronseld en aldus ‘verdacht’ is in strafrechtelijke zin. Voor zover al aan de bronnen is gevraagd waarop hun uitlatingen berusten, is de onderbouwing van de ernstige beschuldiging aan het adres van klaagster niet opgenomen in het artikel. Bovendien heeft de omroep ten onrechte nagelaten het gebruik van de anonieme bronnen te verantwoorden. Aldus is voor de lezer onvoldoende inzichtelijk en controleerbaar gemaakt waarop de ernstige beschuldiging aan het adres van klaagster is gebaseerd. De klacht is daarom gegrond. De Raad doet de aanbeveling aan 1Zuid om deze conclusie ruimhartig te publiceren.
Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van
Fractie Franssen
tegen
de hoofdredacteur van 1Zuid (voorheen 3Heuvelland)
De heer R. Ramakers heeft op 24 juni 2026 namens Fractie Franssen (klaagster) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van 1Zuid (voorheen 3Heuvelland). Bij de beoordeling van de klacht is verder nog correspondentie van partijen van 9 en 16 juli 2026 en van 1 augustus 2026 betrokken.
De klacht is behandeld op de zitting van de Raad van 11 september 2026. Klaagster was daar om haar moverende redenen niet aanwezig en heeft, in plaats van haar standpunt mondeling toe te lichten, op 10 september 2026 een schriftelijke toelichting ingediend. Namens 3Heuvelland was de heer S. van Appeven, hoofdredacteur, aanwezig.
DE FEITEN
Op 3 maart 2026 is op de website van streekomroep 3Heuvelland (inmiddels 1Zuid) een artikel verschenen met de kop “Fractie Franssen verdacht van stemmen ronselen in Gulpen”. De intro van het artikel luidt:
“Fractie Franssen houdt zich mogelijk bezig met het ronselen van stemmen. Dat blijkt uit een onderzoek van 3Heuvelland naar aanleiding van een bericht van Nicole Ramaekers, de burgemeester van Gulpen-Wittem, aan alle lijsttrekkers.”
Verder bevat het artikel onder meer de volgende passage:
“Vanuit drie verschillende bronnen kreeg de burgemeester signalen dat er stemmen zouden worden geronseld in de zorgcentra. Twee politieke partijen* bevestigen aan 3Heuvelland dat Fractie Franssen via deze weg aan extra stemmen komt. Een andere politieke partij laat weten al jaren dezelfde geruchten te horen, maar wil eerst hard bewijs zien alvorens de verhalen te geloven.
Piet Franssen zegt kennis te hebben genomen van het bericht van de burgemeester, “maar van ronselen is mij niks bekend”, aldus de lijsttrekker van de Fractie Franssen.”
Onderaan het artikel is vermeld: “*Namen zijn bekend bij de redactie”.
DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN
Klaagster stelt – samengevat – het volgende. Zij betwist niet dat het journalistiek relevant is om te berichten over mogelijke (strafbare) ronselpraktijken rond kwetsbare ouderen en zorginstellingen. Zij maakt er bezwaar tegen dat haar naam hieraan is gekoppeld op basis van anonieme uitlatingen van politieke concurrenten en zonder deugdelijke onderbouwing.
Zij licht toe dat in de e-mail van de burgemeester, waarnaar is verwezen, geen politieke partij of persoon is genoemd. De gemeentelijke waarschuwing ging over algemene vermoedens en een preventieve oproep tot melden. Zij vormde geen basis om klaagster met naam als verdachte partij te presenteren. Na het verschijnen van het artikel heeft klaagster contact gehad met de griffier, de gemeentesecretaris en de burgemeester. Volgens de bevestiging die zij ontving, waren er geen officiële klachten of meldingen binnengekomen, geen aangiften gedaan en geen namen van politieke partijen of personen genoemd in de signalen die de burgemeester had ontvangen.
Verder meent klaagster dat door de kop en woordkeuze een veel ernstiger en stelliger beeld is geschetst dan de beschikbare feiten rechtvaardigen. De kop wekt de indruk dat klaagster concreet wordt verdacht van stemmen ronselen, terwijl algemene geruchten rondgingen en de burgemeester een neutrale preventieve waarschuwing had verstuurd. Met de kop wordt klaagster mogelijk strafbaar gedrag verweten en dat is zeker in verkiezingstijd bijzonder schadelijk. Bovendien wordt door de formulering “Twee politieke partijen bevestigen aan 3Heuvelland dat Fractie Franssen via deze weg aan extra stemmen komt.” gesuggereerd dat twee politieke partijen beschikken over concrete kennis of feiten waaruit zou blijken dat klaagster daadwerkelijk via stemmen ronselen extra stemmen krijgt. Dat is meer dan de weergave dat partijen ergens een vermoeden over hebben. Dit is het centrale probleem. Een ‘vermoeden’ of gerucht is ‘onbewezen’ en een algemene waarschuwing van de burgemeester is geen vaststelling dat stemmen ronselen plaatsvindt. De lezer blijft hierdoor achter met de indruk dat klaagster terecht en concreet van stemmen ronselen wordt verdacht, en dat twee partijen dit als feit hebben bevestigd. Dat de publicatie vermeldt dat Piet Franssen de aantijging ontkent, is geen vrijbrief om een onvoldoende onderbouwde beschuldiging vervolgens als naamsgebonden verdenking en als ‘bevestigd’ te presenteren, aldus klaagster.
Zij erkent voorts dat bronbescherming een belangrijk journalistiek beginsel is. Zij maakt er echter bezwaar tegen dat de uiterst ernstige beschuldiging aan haar adres – vlak voor de verkiezingen – zonder nadere toetsing als ‘bevestigd’ is gepresenteerd terwijl de bronnen anoniem zijn. Bovendien kan een politieke partij alleen door een individu spreken. Politieke concurrenten zijn niet neutraal en kunnen belang hebben bij schade aan de reputatie van klaagster. Dat betekent niet dat hun signalen genegeerd moeten worden, maar wel dat de redactie ze extra kritisch moet onderzoeken voordat zij ze als bevestiging van een feit publiceert. De mededeling ‘de bronnen zijn bij ons bekend’ is op zichzelf onvoldoende. Dat zegt niets over de betrouwbaarheid, de bevoegdheid, de onafhankelijkheid of de feitelijke basis van de beschuldigingen. De omroep heeft ten onrechte nagelaten om dit inzichtelijk te maken.
Klaagster concludeert dat de omroep journalistiek onzorgvuldig heeft gehandeld.
1Zuid stelt daar – eveneens samengevat – het volgende tegenover. In het artikel is niet gesteld dat klaagster zich schuldig maakt aan stemmen ronselen, maar dat politieke partijen beweren dat dat zo is. Collega-partijen die zeggen te weten dan een andere fractie de wet overtreedt, is een uitspraak die de omroep niet kan negeren. Zeker niet als het deelnemersveld bij de verkiezingen slechts uit vijf partijen bestaat. Meer dan de helft van de deelnemende partijen linkt het ronselen aan klaagster en een deel daarvan zegt daar zelfs zeker van te zijn. Dat is absoluut nieuwswaardig en daarmee is de redactie aan de slag gegaan. Er zijn uitspraken van enkele partijen verzameld, waarbij de bewuste bronnen liever anoniem wilden blijven. Dat wil niet zeggen dat die bronnen ook voor de omroep anoniem zijn. De redactie weet wie de uitspraken hebben gedaan; het zijn relevante bronnen die de redactie serieus neemt. Verder is wederhoor toegepast en is contact opgenomen met de betrokken verpleeghuizen.
Ten aanzien van de term ‘bevestigen’ stelt 1Zuid dat die is gebruikt in de exacte betekenis van het woord te weten ‘zeggen dat iets waar of correct is’: “Twee politieke partijen bevestigen (zeggen dat het waar is) dat Fractie Franssen via deze weg aan stemmen komt.” De omroep zegt dus niet dat dit zo is, maar zegt dat het volgens de betreffende partijen zo is. Kortom, er staan in het artikel niets dat onwaar is. Omdat er geen sprake is van een feitelijke onjuistheid, bestond geen aanleiding voor rectificatie, aldus 1Zuid.
Op de zitting heeft Van Appeven hieraan desgevraagd toegevoegd dat de redactie is getipt door een van de politieke partijen en dat uit de e-mailwisseling tussen de partijen onderling blijkt dat zij ‘dit al jaren zeggen’. Vervolgens is gebeld met iemand van de tweede politieke partij die heeft ‘bevestigd dat zij al jaren weten dat klaagster dit doet, maar dat niemand dit officieel durft uit te spreken’. Van Appeven weet niet of aan de bronnen de vraag is gesteld “Hoe weet u dit?”, maar hij neemt aan dat de betrokken redacteur gevraagd heeft naar een onderbouwing van de uitlatingen. De derde benaderde partij was terughoudender en vervolgens is aan klaagster om wederhoor gevraagd. Omdat het onmogelijk was om verder onderzoek te doen bij de verzorgingstehuizen, is de redactie tot publicatie overgegaan. Daarbij is duidelijk gemaakt dat het gaat om verdachtmakingen en dat er geen bewijs is. Achteraf bezien zou Van Appeven zelf wellicht voor een andere, minder zwaar beladen kop hebben gekozen, omdat het alleen gaat om beweringen. Niettemin is de zwaar aangezette kop goed verdedigbaar, net als het gebruik van de term ‘bevestigen’. Van Appeven begrijpt de kritiek van klaagster, maar het is juist dat de politieke partijen hebben gezegd ‘dat iets zo is’. Op de vraag of er een goede reden was de bronnen te anonimiseren, antwoordt Van Appeven dat de partijen daar zelf het beste een afweging over konden maken. Desgevraagd erkent hij dat, achteraf bezien, de verantwoording hierover anders had gemoeten. Het artikel is echter nog steeds te rechtvaardigen, aldus Van Appeven.
BEOORDELING VAN DE KLACHT
Kern van de klacht is dat de omroep een ernstige beschuldiging aan het adres van klaagster heeft gepubliceerd op basis van anonieme bronnen en zonder voldoende onderbouwing.
Media hebben een belangrijke taak om misstanden in de samenleving aan de kaak te stellen. Het is dan ook maatschappelijk en journalistiek relevant om onderzoek te verrichten naar en te berichten over het mogelijk ronselen van stemmen in aanloop naar (gemeenteraads) verkiezingen.
Daarbij zijn de journalist en zijn redactie vrij in de selectie van nieuws. Het is aan de journalist om te bepalen vanuit welke invalshoek(en) een onderwerp wordt belicht en in welke context het bericht wordt gebracht. Dit neemt niet weg dat de journalist het belang dat met een publicatie is gediend dient af te wegen tegen de belangen die eventueel door de publicatie worden geschaad.
Verder geldt dat beschuldigingen alleen worden gepubliceerd wanneer onderzocht is of hiervoor een deugdelijke grondslag bestaat, zeker wanneer die beschuldigingen werden geuit door personen die in conflict verkeren met de beschuldigde of die anderszins belanghebbende zijn.
Het is journalistiek gebruikelijk dat een artikel in de kop scherp(er) wordt aangezet; een kop mag een vergroving van de inhoud van het bijbehorende artikel bevatten. Daarmee worden de grenzen van journalistieke zorgvuldigheid overschreden als de kop geen grond vindt in het artikel. Hiervan is in dit geval sprake.
Bij het gebruik van de term ‘verdacht’ hoeft een journalist zich niet te beperken tot gedragingen waarbij (mogelijk) sprake is van een strafrechtelijke context. Echter, door het gebruik van de term ‘bevestigen’ in de zin “Twee politieke partijen bevestigen aan 3Heuvelland dat Fractie Franssen via deze weg aan extra stemmen komt.” wordt de indruk gewekt dat klaagster daadwerkelijk stemmen heeft geronseld en aldus ‘verdacht’ is in strafrechtelijke zin. Voor zover de betrokken redacteur al aan zijn bronnen heeft gevraagd waarop hun uitlatingen berusten – wat de Raad niet heeft kunnen vaststellen – is de onderbouwing van de ernstige beschuldiging aan het adres van klaagster niet opgenomen in het artikel.
Bovendien zijn de beschuldigingen gedaan door anonieme bronnen. Uitgangpunt is dat bronnen in een publicatie worden vermeld, maar journalisten beschermen de identiteit van bronnen aan wie zij vertrouwelijkheid hebben toegezegd en van bronnen van wie zij wisten of konden weten dat zij hen informatie hebben toegespeeld in de verwachting dat hun identiteit niet zou worden onthuld.
De Raad constateert dat de omroep in de publicatie geen uitleg heeft gegeven waarom is overgegaan tot het anonimiseren van deze bronnen. Ook stelt de Raad vast dat geen verdere informatie is gegeven over de anonieme bronnen anders dan dat het gaat om ‘twee politieke partijen’ en dat de namen bekend zijn bij de redactie.
Gelet op het feit dat het waarschijnlijk gaat om politieke concurrenten van klaagster – die belanghebbenden zijn – is het noodzakelijk om de lezer voldoende inzicht te geven in de keuze die heeft geleid tot het gebruikmaken van anonieme bronnen en de achtergrond van de bronnen. De omroep heeft echter ten onrechte nagelaten het gebruik van de anonieme bronnen te verantwoorden.
Op grond van het voorgaande komt de Raad tot de conclusie dat voor de lezer onvoldoende inzichtelijk en controleerbaar is gemaakt waarop de ernstige beschuldiging aan het adres van klaagster is gebaseerd. Dit leidt ertoe dat de klacht gegrond is.
Relevante punten uit de Leidraad: A. en B.2
Relevante eerdere conclusies (onder meer): RvdJ 2026/13, RvdJ 2025/35, RvdJ 2021/28 en RvdJ 2013/41
CONCLUSIE
De klacht is gegrond.
De Raad doet de aanbeveling aan 1Zuid om deze conclusie integraal of in samenvatting te publiceren.
Zo vastgesteld door de Raad op 6 november 2026 door mr. G.C. Makkink, voorzitter, A.J.P. Bergstra, dr. H.P. Groenhart, I. Janssen en drs. S.S. Sitalsing, leden, in tegenwoordigheid van mr. D.C. Koene, adjunct-secretaris.