2026/24 Gegrond

Still Tinnitus / de hoofdredacteur van Kassa (BNNVARA)

Samenvatting

Kassa (BNNVARA) heeft in het item “Geldklopperij rond tinnitus: valse hoop voor wanhopige patiënten” beelden getoond van de app van Still Tinnitus (klager) deels volgend op en deels gelijktijdig met negatieve uitlatingen van een deskundige dat ‘al die methoden die zogezegd tinnitus zouden kunnen oplossen niet effectief zijn en geen resultaat bieden’. Klager heeft onbetwist aangevoerd dat zijn app niet beoogt tinnitus ‘op te lossen’ maar hulp biedt bij het omgaan met tinnitus-klachten. Kassa heeft door deze montage een onjuiste, suggestieve en misleidende indruk gewekt van de app van klager. Bovendien heeft Kassa niet adequaat op de klacht gereageerd. Dat door het honoreren van klagers verzoek tot nuancering of correctie mogelijk ook andere app-aanbieders zich tot Kassa zouden hebben gewend, doet daaraan niet af. De klacht is daarom gegrond. De Raad doet de aanbeveling aan Kassa om deze conclusie ruimhartig te publiceren.

Conclusie van de Raad voor de Journalistiek
inzake de klacht van

Still Tinnitus

tegen

de hoofdredacteur van Kassa (BNNVARA)

De heer R. van Gorkum heeft op 18 maart 2026 namens zijn bedrijf Still Tinnitus (klager) een klacht ingediend tegen de hoofdredacteur van Kassa (BNNVARA). Na verzoek van de secretaris is de klacht ingekort ingediend op 26 maart 2026. De heer L. Zervos, eindredacteur, heeft op 20 april 2026 op de klacht gereageerd.

De klacht is behandeld op de zitting van de Raad van 8 mei 2026. De heer Van Gorkum is daar verschenen en heeft het standpunt van klager toegelicht aan de hand van een notitie. Aan de zijde van Kassa waren de voornoemde heer Zervos en mevrouw V. Sinaasappel, legal counsel BNNVARA, aanwezig.

DE FEITEN

Op 21 februari 2026 is in een aflevering van Kassa aandacht besteed aan tinnitus en vermeende ineffectieve behandelmethoden. In het item komen twee tinnitus-patiënten aan het woord. Vervolgens wordt door een voice-over uitgelegd wat tinnitus is, waarbij het volgende wordt gezegd:
“Niet alleen Rianne en Alex hebben er zowat alles voor over om van die gekmakende piep af te komen en daarom is er een hele industrie ontstaan die miljoenen tinnitus-patiënten zegt te kunnen genezen. En er gaat veel geld in om, maar niets is wetenschappelijk bewezen.”
Gelijktijdig worden enkele fragmenten getoond van filmpjes op sociale media, waarin wordt beweerd dat met de betreffende methode tinnitus kan worden genezen.

De voice-over vervolgt:
“Ook universitair hoofddocent Rilana Cima, van het expertise centrum tinnitus, ziet de reclames op social media.”
Hierna zegt Cima:
“Er is heel veel in omloop wat dan zogezegd de tinnitus zou kunnen oplossen. Wetenschappelijk gezien zien we echter dat al die methoden, al die meer alternatieve methoden misschien, of digitale methoden, of homeopathische methoden, dat die eigenlijk niet effectief zijn en geen resultaat bieden.”
Tegelijkertijd worden beelden getoond van een scrol door tinnitus-apps in een appstore, waarbij gedurende ongeveer drie seconden de app van klager in beeld is.

Het item is op de website van Kassa geplaatst onder de kop “Geldklopperij rond tinnitus: valse hoop voor wanhopige patiënten” en voorzien van een begeleidend artikel met de volgende intro:
“Eén op de vijf mensen heeft er last van. Tinnitus, in de volksmond ook wel bekend als oorsuizen. Voor de een is het een zachte piep op de achtergrond, voor de ander een allesoverheersend geluid dat nooit stopt. Dag en nacht suist, fluit of bromt het in het hoofd. Stilte bestaat niet meer. Wie ernstig getroffen is, verlangt wanhopig naar rust en probeert soms alles om het geluid te laten verdwijnen.”
Het artikel luidt verder:
“Om het voor eens en voor altijd te verduidelijken, er is geen medicijn tegen tinnitus. We kiezen dus ook bewust niet voor een titel van dit stuk met de vraag: Is tinnitus te genezen? Of: Is dit de oplossing tegen tinnitus? Veel artikelen op het internet over tinnitus hebben een misleidende kop. Maar nee, tot op de dag van vandaag is er geen [be]wezen effectief middel gevonden tegen tinnitus.
Dagelijks leven beïnvloed
Bij 21 procent van de mensen komt tinnitus voor, veel mensen hebben er nauwelijks last van. Maar bij zo’n 3 tot 5 procent beïnvloedt het wel het dagelijks leven. Tinnitus is een geluid in je hoofd, zoals een piep of zoem. Het ontstaat doordat je hersenen een signaal doorgeven. Dit signaal wordt in sommige gevallen als bedreiging gezien en kan leiden tot ernstige mentale klachten.
Placebo-effect?
KNO-artsen, neurologen en psychologen zijn het daarover eens. Tinnitus is niet te verhelpen met pillen, druppels, operaties of supplementen. Ook van middelen als Tinixol, ginseng, kurkuma of andere voedingssupplementen is nooit wetenschappelijk bewezen dat ze werken. Als iemand zich beter voelt na het slikken ervan, dan is dat vrijwel zeker een placebo-effect.
Misleidende informatie
Mensen met ernstige tinnitus zijn vaak wanhopig. Het geluid stopt nooit, je kunt er niet van weglopen en er bestaat geen simpele oplossing. Juist om die reden zijn tinnituspatiënten kwetsbaar voor commerciële beloftes. Pillen, apps, implantaten, alternatieve therapieën en dure behandelingen die beweren de oplossing te zijn.
Psycholoog Rilana Cima, van het Tinnitus Expertise Centrum Adelante, waarschuwt voor de gevaren van misleidende informatie rond tinnitus. Volgens haar zijn tinnituspatiënten vaak extreem kwetsbaar en bereid alles te proberen om zich beter te voelen. Ze ziet regelmatig mensen die door verkeerde online-informatie enorme bedragen uitgeven aan ineffectieve behandelingen. Soms nemen mensen drastische beslissingen, zoals onnodige medische ingrepen, in de hoop dat hun tinnitus verdwijnt. 
Wat kunnen mensen met tinnitus wel doen?
Hoewel tinnitus dus niet te genezen is, zijn er wel behandelingen die kunnen helpen om er beter mee om te gaan. Het te leren verdragen: dit gebeurt aan de hand van verschillende psychologische therapieën, zoals cognitieve gedragstherapie of exposure-therapie.
Deze therapieën richten zich niet op het weghalen van het geluid, maar op het veranderen van de betekenis die je brein eraan geeft. Tinnitus wordt in je hersenen als bedreiging gezien, waardoor stress, angst en hyperfocus ontstaan. Therapie helpt om dat bedreigende label los te laten, zodat het geluid minder overheersend wordt.
Tinnitus kan zwaar zijn en je dagelijks leven flink beïnvloeden. Je staat hier niet alleen in. Er is betrouwbare informatie beschikbaar over behandelingen. Twijfel je of heb je vragen? Praat altijd met je huisarts of specialist voordat je iets probeert.”

DE STANDPUNTEN VAN PARTIJEN

Klager stelt – samengevat – het volgende. In het item is zijn app ongeveer drie seconden in beeld. Gedurende twee seconden staat het beeld stil, waarbij de naam ‘Still Tinnitus’ en de ondertitel ‘De tinnitus zelfhulp app’ duidelijk zichtbaar zijn. Op het screenshot van de app zijn ook het icoon en de beoordeling te zien. Van de app die op hetzelfde moment ook deels in beeld is, is de naam niet zichtbaar. Daardoor wordt automatisch de aandacht getrokken naar de app van klager, die wel duidelijk herkenbaar is. Op dat moment wordt de volledige focus gelegd op de apps, verder is er niets in beeld. Van de apps waar in het fragment doorheen wordt gescrold, is de app van klager bovendien de enige die lang genoeg stilstaand in beeld blijft om de titel en beschrijving daadwerkelijk te kunnen lezen en herkennen. De overige apps verschijnen slechts zeer kort tijdens de scrol en staan niet stil in beeld, waardoor de naam en beschrijving van die apps nauwelijks leesbaar zijn.
Hoewel in de uitzending de naam van klager niet wordt genoemd, wordt door het gelijktijdig in beeld brengen van zijn app met de uitspraak van de expert de indruk gewekt dat met “die methoden” ook de op dat moment getoonde app van klager wordt bedoeld. Hierdoor kan bij een gemiddelde kijker de indruk ontstaan dat de app van klager een voorbeeld is van dergelijke ineffectieve of misleidende methoden. Met de montage wordt een onjuiste, suggestieve en misleidende koppeling gemaakt tussen een (kennelijk algemeen bedoelde) kwalificatie en het concreet herkenbare product van klager.
Hij voert verder aan dat de uitspraak van de expert betrekking heeft op misleidende methoden die tinnitus zouden ‘oplossen’. De app van klager claimt echter geen genezing of oplossing voor tinnitus, maar wordt gepresenteerd als ‘De tinnitus zelfhulp app’; het is een middel dat gebruikers helpt om te gaan met tinnitusklachten. Dit valt ook te lezen in de omschrijving van de app in de appstore. Dit type zelfhulp- of ondersteuningsapp valt in een andere categorie dan de middelen die in de uitzending worden besproken als “misleidende methoden die tinnitus zogenaamd oplossen of genezen”.
Op de zitting deelt klager desgevraagd mee dat het hem heeft gefrustreerd dat Kassa geen (voldoende) onderzoek heeft gedaan naar zijn app. De redactie had eenvoudig kunnen controleren wat met zijn app wordt beoogd; het lezen van de informatie die in de app wordt gegeven is daarvoor voldoende. Verder wijst klager erop dat de deskundige een serieuze naam heeft en vergaande, niet genuanceerde uitspraken heeft gedaan. Overigens claimen ook de andere getoonde apps geen genezing, aldus klager. Hij licht verder toe dat zijn app een aanvulling is op de online cursus die hij aanbiedt.
Klager meent dat de redactie in de context van het item zorgvuldiger had moeten omgaan met het gebruik van beeldmateriaal om te voorkomen dat zijn app onbedoeld met de negatieve kwalificatie wordt geassocieerd. Hij betreurt het dat Kassa geen open gesprek wilde voeren over de afhandeling van zijn klacht en meent dat zijn verzoek tot correctie of nuancering achteraf ten onrechte is afgewezen.

Kassa stelt hier – eveneens samengevat – het volgende tegenover. Het item had tot doel het publiek te informeren over tinnitus en over de veelheid aan (digitale en alternatieve) methoden die in omloop zijn en die genezing suggereren, terwijl daar onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor bestaat. Deze constatering weerspiegelt een breed gedragen medische consensus en vormde de kern van de journalistieke boodschap van de uitzending.
Binnen die context is gebruikgemaakt van algemeen illustratief beeldmateriaal van apps die beschikbaar zijn voor mensen met tinnitus. Dit beeldmateriaal had geen zelfstandige redactionele betekenis, maar diende uitsluitend om te laten zien wat in algemene zin beschikbaar is in appstores. Eerder in de uitzending is ook een kleine compilatie te zien van allerlei filmpjes die op sociale media circuleren over tinnitus, ook dat is een illustratief beeld.
In de uitzending worden geen uitspraken gedaan op productniveau, maar wordt een algemene journalistieke duiding gegeven van het bredere landschap van toepassingen en aanbod rondom tinnitus. De app van klager is niet afzonderlijk besproken en niet aangemerkt als genezend, misleidend of ineffectief. De kernboodschap is dat tinnitus niet te genezen is, maar dat er manieren zijn om ermee te leren omgaan. Dit is de teneur die bij de gemiddelde kijker blijft hangen, niet de zichtbaarheid van individuele apps. Van een misleidende context is dan ook geen sprake.
Desgevraagd lichten de vertegenwoordigers van Kassa op de zitting de handelwijze van de redactie nader toe. Per item worden een verslaggever en redacteur aan elkaar gekoppeld die de montage doorlopen. De deskundige, die zorgvuldig is gekozen, heeft de beelden die haar woorden illustreerden niet gezien. Het ging om de breedte van het aanbod en het was niet de bedoeling om onderscheid te maken tussen de app van klager en de andere getoonde apps. Verder wordt erop gewezen dat de deskundige het later in de uitzending nog heeft over cognitieve gedragstherapie; dat zal bij de kijker blijven hangen. Op de vraag waarom de app van klager niet op dát moment is getoond, wordt geantwoord dat dan alle apps en boodschappen van influencers onderzocht hadden moeten worden. De redactie kan echter niet onderzoeken wat wel werkt en wat niet. Kassa maakt veel items over het digitale aanbod bij verschillende onderwerpen. Dan worden steeds compilaties gemaakt en in beeld gebracht. Het zou het journalistieke werk van de redactie onmogelijk maken als ze dat steeds allemaal moeten checken.
Na ontvangst van de klacht heeft de redactie deze zorgvuldig en inhoudelijk beoordeeld. Aan klager is toegelicht dat het gebruikte beeldmateriaal illustratief is en geen specifieke duiding bevat; de uitspraak van de deskundige algemeen is geformuleerd en niet is gericht op een concrete app of aanbieder; geen sprake is van een expliciete of impliciete beschuldiging die wederhoor vereist; de montage en vormgeving vallen binnen de journalistieke vrijheid. Naar aanleiding van een nadere toelichting van klager is zijn klacht opnieuw gewogen. Dit heeft echter niet geleid tot een ander oordeel. De redactie zag en ziet geen aanleiding tot aanpassing van het fragment of tot rectificatie. Dit standpunt is steeds gemotiveerd en consistent aan klager kenbaar gemaakt. Deze voorgeschiedenis onderstreept dat het bezwaar niet lichtvaardig is afgedaan, maar expliciet is getoetst aan journalistieke normen.
Overigens is voor Kassa niet geheel duidelijk welk concreet uitgangspunt uit de Leidraad van de Raad zou zijn geschonden. In ieder geval is van belang dat de uitspraak van de deskundige algemeen is geformuleerd; de app van klager niet wordt genoemd, aangewezen of uitgelicht; het beeld slechts zeer kort zichtbaar is en onderdeel vormt van een bredere visuele context, waarin meerdere apps zonder onderscheid in beeld komen; geen expliciete of impliciete kwalificatie van een specifieke app wordt gegeven.
Volgens Kassa was er geen aanleiding om wederhoor toe te passen ten aanzien van de aanbieders van de getoonde apps. Het verzoek van klager tot rectificatie en verwijdering van de app uit beeld is niet toewijsbaar. Hij heeft zelf laten weten dat zijn app geen genezing van tinnitus beoogt. Daarmee is geen onjuiste feitelijke suggestie gewekt, ook niet indirect. Bovendien zou honorering van klagers verzoek hebben betekend dat de verwijzingen naar alle apps hadden moeten worden verwijderd, aangezien geen van de getoonde toepassingen onderwerp was van afzonderlijk redactioneel onderzoek. Dat zou de journalistieke boodschap onnodig hebben beperkt.
Verder wijst Kassa op het voor haar geldende media-wettelijke uitgangspunt van non-commercialiteit en het verbod op (sluik)reclame. Dit vereist terughoudendheid bij het expliciet benoemen of inhoudelijk bespreken van individuele commerciële producten of diensten. Het gebruik van algemeen, illustratief beeld past binnen dit kader. Een nadere bespreking of nuancering van een specifieke app zou juist het risico hebben opgeleverd van onbedoelde redactionele aandacht en zichtbaarheid.
Kassa concludeert dat journalistiek zorgvuldig is gehandeld en dat het verzoek van klager tot verwijdering van het beeld en tot rectificatie terecht is afgewezen.

BEOORDELING VAN DE KLACHT

Kern van de klacht is tweeledig. Klager stelt allereerst dat in het item een onjuiste, suggestieve en misleidende koppeling wordt gemaakt tussen een (kennelijk algemeen bedoelde) negatieve kwalificatie van de deskundige en zijn herkenbare app. Verder vindt klager dat Kassa zijn klacht niet zorgvuldig heeft afgehandeld.

In de Leidraad is bepaald dat beeldmateriaal niet mag worden gebruikt als illustratie bij een ander onderwerp of met een andere context dan waarvoor de beelden zijn gemaakt, tenzij duidelijk wordt gemaakt waarom het beeldmateriaal werd gebruikt.
Daarbij geldt dat naarmate de context van de berichtgeving negatiever is, de afweging voor het plaatsen van beeldmateriaal dat in een andere context is gemaakt, meer zorgvuldigheid vergt.

Het item had – aldus Kassa – tot doel het publiek te informeren over tinnitus en over de veelheid aan (digitale en alternatieve) methoden die in omloop zijn en die genezing suggereren, terwijl daar onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor bestaat.

Klager heeft gemotiveerd aangevoerd dat zijn app niet beoogt tinnitus ‘te genezen’ of ‘op te lossen’, maar hulp biedt bij het omgaan met tinnitusklachten en dat Kassa dat eenvoudig had kunnen nagaan. Dit is door Kassa niet betwist.

De Raad stelt vast dat de app van klager deels volgend op en deels gelijktijdig met de uitspraak van de deskundige “Er is heel veel in omloop wat dan zogezegd de tinnitus zou kunnen oplossen. Wetenschappelijk gezien zien we echter dat al die methoden, al die meer alternatieve methoden misschien, of digitale methoden, of homeopathische methoden, dat die eigenlijk niet effectief zijn en geen resultaat bieden.”  in beeld is gebracht. Mede doordat het beeld kort stilstaat, is de naam van de app duidelijk leesbaar en daardoor herkenbaar.

Net als klager meent de Raad dat door deze montage de indruk wordt gewekt dat de app van klager een voorbeeld is van ‘al die methoden’ als bedoeld door de expert, te weten: die ‘zogezegd tinnitus zouden kunnen oplossen’ maar ‘niet effectief zijn en geen resultaat bieden’. Aldus is sprake van een negatieve context, waardoor de keuze tot plaatsing van beeldmateriaal dat een verband suggereert met de uitspraak van de deskundige met gepaste zorgvuldigheid genomen diende te worden.

Uit wat Kassa heeft aangevoerd blijkt dat die zorgvuldigheid niet in acht is genomen. Blijkens het standpunt van Kassa wordt bij items als het onderhavige een zeker ‘digitaal aanbod’ gezocht en wordt daarvan een compilatie in de uitzending getoond. Volgens Kassa zou het journalistieke werk van de redactie onmogelijk worden gemaakt als steeds moet worden nagegaan of het geselecteerde beeldmateriaal (volledig) aansluit bij de inhoud van het item.

Dit verweer slaagt in ieder geval in deze zaak niet. Klager heeft aannemelijk gemaakt dat eenvoudig achterhaald had kunnen worden dat zijn app geen genezing beoogt. Daarnaast had Kassa in de uitzending duidelijk kunnen maken dat de getoonde apps slechts als algemene illustratie dienden en geen verband hielden met de negatieve kwalificatie van de expert.

Door te handelen en na te laten zoals hiervoor is omschreven, heeft Kassa een onjuiste, suggestieve en misleidende indruk gewekt van de app van klager.

Bovendien heeft Kassa – gelet op het voorgaande – niet adequaat op de klacht gereageerd. Dat door het honoreren van klagers verzoek tot nuancering of correctie mogelijk ook andere app-aanbieders zich tot Kassa zouden hebben gewend, doet daaraan niet af.

De klacht is daarom gegrond.

Relevante punten uit de Leidraad: A. en C.1
Relevante eerdere conclusies (onder meer): RvdJ 2025/16 en RvdJ 2012/10

CONCLUSIE

De klacht is gegrond.

De Raad verzoekt Kassa om deze conclusie integraal of in samenvatting te publiceren.

Zo vastgesteld door de Raad op 1 juli 2026 door mr. S. Djebali, voorzitter, J. Hoogenberg, drs. R. Duiven, A. Pruis en mr. drs. M.J.P.H. Josten, leden, in tegenwoordigheid van mr. D.C. Koene, secretaris.


Publicatie bij artikel BNNVARA.nl