De Raad werkt Anders

In de afgelopen jaren was er groeiende kritiek op de Raad. Te juridisch werd gezegd. Geen impact, onvoldoende gezag.

Dat waren serieuze punten: een serieus vak als de journalistiek heeft interne discussie nodig, om beter te worden, om mensen met klachten serieus te nemen –ook als de klachten zouden worden verworpen- om debat te bevorderen.

Een Raad met eroderend gezag past daar niet in.

In de afgelopen tijd zijn er veranderingen doorgevoerd, die de Raad minder gevangen in juridische terminologie moeten doen zijn, meer aansprekend. En ja, ik hoop, meer gezaghebbend, een van de belangrijke plekken waar het debat over de journalistiek kan worden gevoerd.

Op de website DeNieuweReporter heb ik de veranderingen zo samengevat:

• We leggen als uitgangspunt vast dat klachten altijd eerst aan de betrokken (hoofd)-redacties moeten worden voorgelegd voordat de Raad ze behandelt. De klacht bij de Raad moet binnen 6 maanden zijn ingediend (en we gaan er vanuit dat media/journalisten binnen die tijd hebben geantwoord)
• Uitspraken worden journalistieker en ze heten voortaan ‘conclusies’. We geven een heldere opvatting met een journalistieke kop, staart en conclusie. De terminologie van de rechtspraak (althans, die op rechtspraak lijkt) wordt verlaten. We gaan er daarbij van uit dat een sterk verhaal met heldere argumentatie de meeste impact heeft op betrokkenen (klager, media) en het vak. Als neveneffect ga ik er van uit dat hierdoor andere discussies (‘wat is de sanctie, de straf?’) zullen verstommen. Net zoals de stelling dat klagers de Raadsprocedure gebruiken om later naar de rechter te kunnen stappen –wat in werkelijkheid niet tot nauwelijks gebeurt. (de anders geformuleerde opvattingen van de Raad zullen ergens vanaf eind oktober naar buiten komen; dan is de nieuwe werkwijze geïmplementeerd).
• Essentie bij het beoordelen van een klacht is niet wat ‘maatschappelijk (on)aanvaardbaar’ is, maar wat ‘journalistiek (on)zorgvuldig is’. Wat vanuit de principes van het vak dus deugt, of niet deugt. Daarbij spelen de begrippenparen waarheidsgetrouw en nauwgezet, onpartijdig en fair, controleerbaar en integer een belangrijke rol. Het fundament daaronder is weer de Leidraad, die dus wordt herzien.
• Af en toe zal de Raad zich wat assertiever opstellen in discussie over het vak. Kort geleden gaven we een opvatting over de Mediacode van de RVD, die naar onze stellige overtuiging de journalistiek niet kan binden. Dat was geen journalistieke ‘rocket science’, maar soms is het goed even samen te vatten hoe iets ook alweer in het echt in elkaar zit.

Blijkbaar spreekt de werkwijze aan. Journalistieke organisaties die de Raad niet langer erkenden in het verleden, doen weer volop mee: Elsevier, RTL, en de HDC-kranten in en om Noord-Holland.

Dat zijn belangrijke signalen.

Binnenkort zullen we de leidraad gaan bediscussieren (zie elders op deze site). We gaan bekijken of hij nog ‘van deze digitale tijd’ is.

Dat doen we niet in een Raads-achterkamertje, maar in discussie. Met redacties (ben kort geleden bij RTL-Nieuws langs geweest), ombudsmannen, de vakorganisatie, NVJ, hoofdredacteuren, en iedereen die digitaal mee wil doen.

Daarover binnenkort meer hier.