Conclusies

Zaman Vandaag heeft journalistiek onzorgvuldig gehandeld door in het artikel “ML Tours runt pornosite onder naam van concurrent” de klagers Y. Kara en ML Tours in verband te brengen met een pornosite. De aantijging is – zonder onderzoek en toepassing van wederhoor –  als feit gepresenteerd. Van een passende rectificatie is geen sprake, omdat in de tweede publicatie met de kop “ML Tours ontkent beschuldiging concurrent nuhr.nl” de aantijging is herhaald en de onjuiste suggestie is versterkt. De Raad voor de Journalistiek doet de aanbeveling aan Zaman Vandaag om deze conclusie ruimhartig te publiceren.

In het artikel van de Stentor met de kop “Zaak over meenemen kind uit […] naar Duitsland van tafel” is als feit vermeld dat klager een kind van één jaar had meegenomen naar Duitsland, terwijl het jongetje op dat moment onder toezicht van zijn moeder stond. De redactie van de Stentor had zich daarbij alleen gebaseerd op een dagvaarding van het OM en geen navraag gedaan of wederhoor toegepast. Door deze partijdige werkwijze was de berichtgeving niet waarheidsgetrouw. De krant – i.c. adjunct-hoofdredacteur J. Lodewijks – heeft erkend een fout te hebben gemaakt en heeft in de rubriek ‘Correcties & aanvullingen’ de onvolledige berichtgeving op een passende wijze rechtgezet. Daarmee heeft de Stentor alsnog journalistiek zorgvuldig gehandeld.

De Stentor en journalist R. Touker hebben in het artikel “Kampenaren op ‘pedofielenjacht’” journalistiek gezien niet onzorgvuldig bericht over de rol van klager als advocaat bij een rechtszitting van een strafzaak. Touker mocht een – voor klager onaangename – duiding geven aan de gang van zaken op de zitting. Het was ook niet nodig om een reactie van klager in het artikel op te nemen. 

A.W. Bosch en de Vereniging van Gepensioneerden Pensioenfonds Metaal en Techniek (VG-PMT) hebben geklaagd over artikelen van Y. Hofs in de Volkskrant met de koppen “Enorme verslechtering van pensioenen” en “De sluipmoord op het welvaartsvaste pensioen”. Volgens de Raad voor de Journalistiek hebben klagers geen rechtstreeks belang bij de zaak. Daarom is de klacht niet inhoudelijk behandeld.

De Raad voor de Journalistiek kan geen conclusie geven over het artikel in De Telegraaf met de kop “In moskee geronselde jihadisten sturen sms: ‘We zien elkaar in de hemel terug’” De Telegraaf heeft niet op de klachten gereageerd. Daardoor kan de Raad niet beoordelen of de berichtgeving op een journalistiek zorgvuldige wijze tot stand is gekomen. Verder is niet duidelijk wat de beweegredenen van de krant zijn geweest om de achternaam van klagers en de voornaam van een van hen te vermelden.

RTV Rijnmond heeft niet onzorgvuldig gehandeld door in een item over de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2014 klager niet te noemen als mogelijke kandidaat voor het lijsttrekkerschap van de PvdA. Volgens klager was daardoor sprake van subjectieve en onvolledige berichtgeving, maar dat standpunt deelt de Raad voor de Journalistiek niet. Het stond de redactie vrij in de berichtgeving haar eigen inhoudelijke afwegingen en keuzes te maken. Verder maakte klager bezwaar tegen het beeld dat van de PvdA was geschetst. De Raad heeft de klacht op dit punt niet inhoudelijk behandeld, omdat klager hierbij geen rechtstreeks belang heeft.

De redactie van De Vijfde Dag hoeft een anoniem geplaatste reactie op haar website, waarin klagers onder meer werden aangeduid als ‘Judas’, niet te verwijderen. Dat concludeert de Raad voor de Journalistiek naar aanleiding van een klacht van diaken Van Nunen en de Parochie H. Antonius in Best. De reactie was geplaatst onder een video waarin Van Nunen zich uitliet over een reportage betreffende katholieke fusies. De gebezigde termen in de reactie waren niet dusdanig bedreigend of diffamerend om verwijdering te rechtvaardigen.

In Quote is het artikel “De zaakwaarnemer en de ziener” verschenen, dat gaat over de handel en wandel van klager. De publicatie is op Quotenet.nl aangekondigd met de tekst “(…) Verder leest u alles over meesteroplichter [X], (…)”. De Raad komt tot de conclusie dat ten aanzien van de publicatie in Quote niet journalistiek onzorgvuldig is gehandeld. Verweerders hebben voldoende aannemelijk gemaakt dat op basis van hun onderzoek aanleiding bestond om over klager te berichten zoals zij hebben gedaan. Niet is gebleken van belangenverstrengeling of ontoelaatbaar gebruik van informatie. Verweerders hebben niets van doen met de vermeende diefstal van dossiers uit klagers kantoor. Bovendien hebben zij een afweging gemaakt welke informatie uit deze dossiers wél en welke níet voor publicatie kon worden gebruikt. Verder is voldoende onderscheid gemaakt tussen feiten, beweringen en meningen. Klager heeft niet weersproken dat hij betrokken is (geweest) bij de vermelde kwesties en heeft niet aannemelijk gemaakt dat de artikelen relevante feitelijke onwaarheden bevatten. Klager is benaderd voor wederhoor en gelet op de opgenomen citaten moet hem duidelijk zijn geweest voor welk doel hij werd geïnterviewd en in welke context zijn reactie zou worden geplaatst. Van eenzijdige berichtgeving of onvoldoende toepassing van wederhoor is geen sprake. Klagers naam vormt een wezenlijk bestanddeel van de berichtgeving. Hij is tot op heden niet door justitie als verdachte van enig strafbaar feit aangemerkt. Verweerders waren niet gehouden de naam van klager te anonimiseren.
Wel is het gebruik van de term ‘meesteroplichter’ in samenhang met klagers naam in de vooraankondiging op Quotenet.nl ontoelaatbaar. Hierdoor is de suggestie gewekt dat klager zich heeft schuldig gemaakt aan strafbare feiten, terwijl hij niet voor oplichting is veroordeeld. Op verzoek van klager hebben verweerders de term verwijderd en hun excuses aangeboden. Dit heeft echter de nadelen die klager van de vooraankondiging moet hebben ondervonden, onvoldoende kunnen herstellen.

Op de website van Follow The Money zijn twee artikelen geplaatst, waarin klager is genoemd. Smit heeft voldoende aannemelijk gemaakt dat op basis van zijn onderzoek aanleiding bestond om over klager te berichten zoals hij heeft gedaan. Niet is gebleken van belangenverstrengeling of ontoelaatbaar gebruik van informatie. Smit heeft niets van doen met de vermeende diefstal van dossiers uit klagers kantoor. Bovendien heeft hij ervan afgezien deze documenten te openbaren dan wel er uit te citeren. Verder is voldoende onderscheid gemaakt tussen feiten, beweringen en meningen. Klager heeft niet weersproken dat hij betrokken is (geweest) bij de vermelde kwesties en heeft niet aannemelijk gemaakt dat de artikelen relevante feitelijke onwaarheden bevatten. Klager is benaderd voor wederhoor en gelet op de opgenomen citaten moet hem duidelijk zijn geweest voor welk doel hij werd geïnterviewd en in welke context zijn reactie zou worden geplaatst. Van eenzijdige berichtgeving of onvoldoende toepassing van wederhoor is geen sprake. Klagers naam vormt een wezenlijk bestanddeel van de berichtgeving. Hij is tot op heden niet door justitie als verdachte van enig strafbaar feit aangemerkt. Smit was niet gehouden de naam van klager te anonimiseren.

Klaagster maakt bezwaar tegen het artikel “Palermo aan de Geul”. Eerder was in Dagblad de Limburger gemeld dat klaagster vervelende telefoontjes kreeg. De redactie had ermee rekening moeten houden dat een nadere precisering van de persoonlijke gegevens van klaagster bij een groot publiek die overlast zou kunnen verergeren. Voor het aan de orde stellen van bepaalde familiebanden was het vermelden van de volledige naam van klaagster in combinatie met de gedetailleerde beschrijving van haar woonlocatie niet nodig. Een terughoudender aanduiding had geen afbreuk gedaan aan de inhoud en ‘couleur locale’ van het artikel. De privacy van klaagster is verder aangetast dan in het kader van de berichtgeving noodzakelijk was en verweerders hebben op dit punt journalistiek onzorgvuldig gehandeld.
De redactie heeft echter niet onjuist gehandeld door een concepttekst naar een bron te sturen, waarna die tekst op Facebook is beland. Klaagster maakt bezwaar tegen een passage die niet voorkomt in het artikel dat uiteindelijk in Vrij Nederland is gepubliceerd. Het is voorstelbaar dat klaagster de passage als grievend ervaart, maar de informatie is globaal en – objectief bezien – niet uitermate gevoelig of geruchtmakend. De redactie behoefde niet meer zorgvuldigheid in acht te nemen dan de gebruikelijke. Bovendien heeft de hoofdredacteur geprobeerd de concepttekst verwijderd te krijgen, toen hij ermee bekend werd dat deze op Facebook was geplaatst.