Conclusies

Zaman Vandaag heeft journalistiek onzorgvuldig gehandeld door in het artikel “ML Tours runt pornosite onder naam van concurrent” de klagers Y. Kara en ML Tours in verband te brengen met een pornosite. De aantijging is – zonder onderzoek en toepassing van wederhoor –  als feit gepresenteerd. Van een passende rectificatie is geen sprake, omdat in de tweede publicatie met de kop “ML Tours ontkent beschuldiging concurrent nuhr.nl” de aantijging is herhaald en de onjuiste suggestie is versterkt. De Raad voor de Journalistiek doet de aanbeveling aan Zaman Vandaag om deze conclusie ruimhartig te publiceren.

De Raad voor de Journalistiek kan geen conclusie geven over het artikel in De Telegraaf met de kop “In moskee geronselde jihadisten sturen sms: ‘We zien elkaar in de hemel terug’” De Telegraaf heeft niet op de klachten gereageerd. Daardoor kan de Raad niet beoordelen of de berichtgeving op een journalistiek zorgvuldige wijze tot stand is gekomen. Verder is niet duidelijk wat de beweegredenen van de krant zijn geweest om de achternaam van klagers en de voornaam van een van hen te vermelden.

A.W. Bosch en de Vereniging van Gepensioneerden Pensioenfonds Metaal en Techniek (VG-PMT) hebben geklaagd over artikelen van Y. Hofs in de Volkskrant met de koppen “Enorme verslechtering van pensioenen” en “De sluipmoord op het welvaartsvaste pensioen”. Volgens de Raad voor de Journalistiek hebben klagers geen rechtstreeks belang bij de zaak. Daarom is de klacht niet inhoudelijk behandeld.

De redactie van De Vijfde Dag hoeft een anoniem geplaatste reactie op haar website, waarin klagers onder meer werden aangeduid als ‘Judas’, niet te verwijderen. Dat concludeert de Raad voor de Journalistiek naar aanleiding van een klacht van diaken Van Nunen en de Parochie H. Antonius in Best. De reactie was geplaatst onder een video waarin Van Nunen zich uitliet over een reportage betreffende katholieke fusies. De gebezigde termen in de reactie waren niet dusdanig bedreigend of diffamerend om verwijdering te rechtvaardigen.

RTV Rijnmond heeft niet onzorgvuldig gehandeld door in een item over de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2014 klager niet te noemen als mogelijke kandidaat voor het lijsttrekkerschap van de PvdA. Volgens klager was daardoor sprake van subjectieve en onvolledige berichtgeving, maar dat standpunt deelt de Raad voor de Journalistiek niet. Het stond de redactie vrij in de berichtgeving haar eigen inhoudelijke afwegingen en keuzes te maken. Verder maakte klager bezwaar tegen het beeld dat van de PvdA was geschetst. De Raad heeft de klacht op dit punt niet inhoudelijk behandeld, omdat klager hierbij geen rechtstreeks belang heeft.

In Quote is het artikel “De zaakwaarnemer en de ziener” verschenen, dat gaat over de handel en wandel van klager. De publicatie is op Quotenet.nl aangekondigd met de tekst “(…) Verder leest u alles over meesteroplichter [X], (…)”. De Raad komt tot de conclusie dat ten aanzien van de publicatie in Quote niet journalistiek onzorgvuldig is gehandeld. Verweerders hebben voldoende aannemelijk gemaakt dat op basis van hun onderzoek aanleiding bestond om over klager te berichten zoals zij hebben gedaan. Niet is gebleken van belangenverstrengeling of ontoelaatbaar gebruik van informatie. Verweerders hebben niets van doen met de vermeende diefstal van dossiers uit klagers kantoor. Bovendien hebben zij een afweging gemaakt welke informatie uit deze dossiers wél en welke níet voor publicatie kon worden gebruikt. Verder is voldoende onderscheid gemaakt tussen feiten, beweringen en meningen. Klager heeft niet weersproken dat hij betrokken is (geweest) bij de vermelde kwesties en heeft niet aannemelijk gemaakt dat de artikelen relevante feitelijke onwaarheden bevatten. Klager is benaderd voor wederhoor en gelet op de opgenomen citaten moet hem duidelijk zijn geweest voor welk doel hij werd geïnterviewd en in welke context zijn reactie zou worden geplaatst. Van eenzijdige berichtgeving of onvoldoende toepassing van wederhoor is geen sprake. Klagers naam vormt een wezenlijk bestanddeel van de berichtgeving. Hij is tot op heden niet door justitie als verdachte van enig strafbaar feit aangemerkt. Verweerders waren niet gehouden de naam van klager te anonimiseren.
Wel is het gebruik van de term ‘meesteroplichter’ in samenhang met klagers naam in de vooraankondiging op Quotenet.nl ontoelaatbaar. Hierdoor is de suggestie gewekt dat klager zich heeft schuldig gemaakt aan strafbare feiten, terwijl hij niet voor oplichting is veroordeeld. Op verzoek van klager hebben verweerders de term verwijderd en hun excuses aangeboden. Dit heeft echter de nadelen die klager van de vooraankondiging moet hebben ondervonden, onvoldoende kunnen herstellen.

Op de website van Follow The Money zijn twee artikelen geplaatst, waarin klager is genoemd. Smit heeft voldoende aannemelijk gemaakt dat op basis van zijn onderzoek aanleiding bestond om over klager te berichten zoals hij heeft gedaan. Niet is gebleken van belangenverstrengeling of ontoelaatbaar gebruik van informatie. Smit heeft niets van doen met de vermeende diefstal van dossiers uit klagers kantoor. Bovendien heeft hij ervan afgezien deze documenten te openbaren dan wel er uit te citeren. Verder is voldoende onderscheid gemaakt tussen feiten, beweringen en meningen. Klager heeft niet weersproken dat hij betrokken is (geweest) bij de vermelde kwesties en heeft niet aannemelijk gemaakt dat de artikelen relevante feitelijke onwaarheden bevatten. Klager is benaderd voor wederhoor en gelet op de opgenomen citaten moet hem duidelijk zijn geweest voor welk doel hij werd geïnterviewd en in welke context zijn reactie zou worden geplaatst. Van eenzijdige berichtgeving of onvoldoende toepassing van wederhoor is geen sprake. Klagers naam vormt een wezenlijk bestanddeel van de berichtgeving. Hij is tot op heden niet door justitie als verdachte van enig strafbaar feit aangemerkt. Smit was niet gehouden de naam van klager te anonimiseren.

Klaagster maakt bezwaar tegen het artikel “Palermo aan de Geul”. Eerder was in Dagblad de Limburger gemeld dat klaagster vervelende telefoontjes kreeg. De redactie had ermee rekening moeten houden dat een nadere precisering van de persoonlijke gegevens van klaagster bij een groot publiek die overlast zou kunnen verergeren. Voor het aan de orde stellen van bepaalde familiebanden was het vermelden van de volledige naam van klaagster in combinatie met de gedetailleerde beschrijving van haar woonlocatie niet nodig. Een terughoudender aanduiding had geen afbreuk gedaan aan de inhoud en ‘couleur locale’ van het artikel. De privacy van klaagster is verder aangetast dan in het kader van de berichtgeving noodzakelijk was en verweerders hebben op dit punt journalistiek onzorgvuldig gehandeld.
De redactie heeft echter niet onjuist gehandeld door een concepttekst naar een bron te sturen, waarna die tekst op Facebook is beland. Klaagster maakt bezwaar tegen een passage die niet voorkomt in het artikel dat uiteindelijk in Vrij Nederland is gepubliceerd. Het is voorstelbaar dat klaagster de passage als grievend ervaart, maar de informatie is globaal en – objectief bezien – niet uitermate gevoelig of geruchtmakend. De redactie behoefde niet meer zorgvuldigheid in acht te nemen dan de gebruikelijke. Bovendien heeft de hoofdredacteur geprobeerd de concepttekst verwijderd te krijgen, toen hij ermee bekend werd dat deze op Facebook was geplaatst.

In het Brabants Dagblad zijn diverse artikelen gepubliceerd die gaan over bestuursrechtelijke procedures, waarbij klager is betrokken. De krant heeft niet onzorgvuldig gehandeld door klagers naam te vermelden in het artikel “Udense broers tegenover elkaar voor de bestuursrechter om oprit”. Dat is namelijk in berichtgeving over een bestuursrechtelijke procedure journalistiek gebruikelijk en toelaatbaar. Het zou de redactie hebben gesierd als zij, gelet op eerder door klager geuite bezwaren, in het artikel had vermeld dat klager als ‘derde belanghebbende’ en niet zozeer als partij bij de procedure was betrokken. Verder had in de brief aan klager tot uiting kunnen worden gebracht, dat de redactie ingediende klachten serieus neemt. Dat een en ander niet is gebeurd, maakt echter niet dat de klacht alsnog gegrond is. Voor zover klager bezwaar heeft gemaakt tegen artikelen die vóór 20 november 2012 in de krant zijn verschenen, heeft hij zijn klacht niet op tijd ingediend en is hij in zijn klacht niet-ontvankelijk.

Klager maakt bezwaar tegen het artikel “Politie Zeeland wint zaak bonnenjager”, dat gaat over juridische verwikkelingen tussen de politie en het juridisch adviesbureau van klager.
Volgens de Raad heeft de krant de uitspraak van de Raad van State, waarop het artikel is gebaseerd, op een juiste journalistieke wijze vertaald, zowel in de kop als in het artikel. Met de samenvatting is geen andere betekenis of lading aan de feiten gegeven, dan in de gebruikte bron. Dat daarbij de praktijk van klager is aangeduid als ‘bonnenjager’ is – bezien in de context – journalistiek toelaatbaar. Nu het gaat om een weergave van een gerechtelijke uitspraak was het toepassen van wederhoor niet nodig. De door de politie ingenomen standpunten zijn duidelijk als zodanig weergegeven. Niet is gebleken dat bij de totstandkoming van het artikel sprake is geweest van vooringenomenheid. Er is geen reden voor de conclusie dat de krant journalistiek onzorgvuldig heeft gehandeld.