Conclusies

RTV Noord heeft herziening verzocht van de conclusie van de Raad van 24 augustus 2015 (RvdJ 2015/11) betreffende de klacht van G. Kamil. De klacht betrof twee artikelen op de website van RTV Noord met de koppen “FIOD doet inval bij bedrijf in Veendam” en “FIOD doet meer invallen in Oost-Groningen”, en de daarbij geplaatste audio-fragmenten met de koppen “’Alles wordt binnenstebuiten gehaald.’” en “’Het gaat om faillissementsfraude’”. Volgens de Raad had RTV Noord journalistiek onzorgvuldig gehandeld door te stellig ernstige beschuldigingen over klager te publiceren, geen reactie van klager op te nemen en daarbij bovendien zijn naam herhaaldelijk te vermelden.
De herzieningskamer heeft geconstateerd dat in de conclusie van de Raad onder ‘De Feiten’ onjuist is geciteerd uit het audio-fragment met de titel “’Het gaat om faillissementsfraude’” en heeft daarom het herzieningsverzoek toegewezen. Volgens de herzieningskamer bestaat er echter geen aanleiding voor een andere beslissing in de klachtzaak. Anders dan verzoeker betoogt, heeft de Raad niet vastgesteld dat RTV Noord onvoldoende onderzoek heeft verricht. Dat verzoeker zich verder niet kan vinden in bepaalde overwegingen en het oordeel van de Raad, is onvoldoende om tot een andere beslissing te komen.
Overigens meent de herzieningskamer dat verzoeker voldoende gelegenheid heeft gekregen om in eerste instantie bij de Raad zijn belangen te behartigen. Verder heeft de herzieningskamer gesteld dat de Raad niet de rechtmatigheid van een journalistieke gedraging beoordeelt. Dat in een gerechtelijke procedure (nog) niet is vastgesteld dat sprake is van een onrechtmatige publicatie, betekent niet (per definitie) dat geen beroepsethische normen zijn geschonden.

Freelance journalist J. Derksen en het Witte Weekblad hebben in het artikel “Zoete beloning na noeste arbeid” met de bovenkop “Ruim 200 deelnemers Huttenbouw Noordwijk” op journalistiek zorgvuldige wijze over de huttenbouw bericht. Dat concludeert de Raad voor de Journalistiek naar aanleiding van de klacht van W. Eshuis, een van de organisatoren van de huttenbouw. Derksen en het Witte Weekblad mochten erop vertrouwen dat de op de Facebookpagina van de huttenbouw vermelde contactpersoon bevoegd was namens de organisatie het woord te voeren. Het artikel geeft bovendien een positief beeld van het evenement en bevat – behalve de aanduiding ‘medeorganisator’ van de contactpersoon – geen relevante onjuistheden. Het weekblad is op faire wijze tegemoetgekomen aan de bezwaren van klager, door het artikel van Dichtbij.nl te verwijderen en de informatie over de organisatie in de eerstvolgende editie recht te zetten.

De Volkskrant heeft niet journalistiek onzorgvuldig gehandeld door de wijze waarop zij een ingezonden stuk van B. Molenaar ingekort heeft geplaatst onder de kop “Waar is mijn prijs?” De Raad voor de Journalistiek meent dat voor de willekeurige lezer de essentie van klagers stuk – zijn bezwaren tegen allerlei populaire initiatieven tegen kanker – overeind is gebleven. Aangezien  klager specifieke bedoelingen had met een bepaalde passage, die door de krant is geschrapt, had hij dit bij zijn inzending beter kenbaar moeten maken. De Raad vindt het wenselijk dat een redactie zoveel mogelijk transparant is in de wijze waarop zij omgaat met ingezonden brieven/stukken, dat was voor klager nu niet duidelijk. Het siert de Ombudsvrouw van de Volkskrant dat zij de redactie heeft aanbevolen de voorwaarden voor plaatsing voortaan standaard op te nemen in een (automatisch) antwoord op ontvangen e-mailberichten.

Journalist E. Dekker en het Noordhollands Dagblad hebben in een aantal artikelen aandacht besteed aan een initiatief van klager om met zijn onderneming […] bezoekers over te brengen naar De Razende Bol, een zandplaat bij Texel. Het is niet journalistiek onzorgvuldig dat in die publicaties de naam van klager is vermeld. De Raad heeft niet kunnen vaststellen dat aan klager is toegezegd dat hij anoniem zou blijven. Verder meent de Raad dat geen sprake is van een disproportionele inbreuk op de privacy van klager, die zelf de openbaarheid heeft gezocht. Ten slotte is niet gebleken dat de artikelen relevante onjuistheden bevatten.

A. Verbraeken, H.E. Botje en Vrij Nederland hebben in het artikel “’Ik een moordenaar? Integendeel.’” op journalistiek onzorgvuldige wijze het verhaal opgetekend van Jean Claude Iyamuremye, die wordt verdacht van massamoord tijdens de genocide in Rwanda in april 1994. Dit heeft de Raad voor de Journalistiek geconcludeerd naar aanleiding van een klacht van Stichting Ibuka Nederland. Volgens de Raad is onvoldoende onderscheid gemaakt tussen de beschrijving van de feitelijke situatie en de subjectieve inkleuring daarvan door de journalisten.
De Raad acht het aannemelijk dat de gemiddelde lezer de publicatie heeft opgevat als een objectief waarheidsgetrouw stuk. Aan de lezer is echter onvoldoende duidelijk gemaakt welke rol de schrijfster van het artikel in deze kwestie inneemt. Het is niet duidelijk dat het artikel persoonlijke opvattingen bevat en niet een zuiver objectief stuk betreft. Hierdoor is sprake van niet-waarheidsgetrouwe en tendentieuze berichtgeving. De Raad doet de aanbeveling aan Vrij Nederland om deze conclusie ruimhartig te publiceren.

Journalist C. Speksnijder en de Volkskrant hebben met het artikel “Consumptievis verdoven: lastig misschien, maar beslist zinnig” op journalistiek zorgvuldige wijze aandacht besteed aan de mogelijke pijnervaring bij vissen. Dat heeft de Raad voor de Journalistiek geconcludeerd naar aanleiding van een klacht van de Amsterdamse Hengelsport Vereniging. De bewering in de eerste alinea dat ‘nauwelijks’ omstreden is dat vissen pijn kunnen lijden, is weliswaar ongelukkig maar van niet-waarheidsgetrouwe berichtgeving is geen sprake. Voor de gemiddelde lezer is voldoende duidelijk dat het artikel voornamelijk het standpunt van één hoogleraar bevat. Overigens is in het hoofdartikel van dezelfde datum “Ook vis verdient pijnvrij einde” ruim aandacht geschonken aan de reactie van visbedrijf EkoFish Group, waardoor de totale berichtgeving voldoende genuanceerd is.
Speksnijder en de Volkskrant waren dan ook niet gehouden om een rectificatie of een vervolgartikel te plaatsen. Het siert ze dat zij dat niettemin hebben gedaan en daarbij diverse wetenschappers met tegengestelde opvattingen aan het woord hebben gelaten.

Omdat Het Parool niet meedoet aan de procedure van de Raad voor de Journalistiek, heeft de Raad een klacht tegen deze krant over het artikel “Hoogleraar klaagt dichter aan wegens pestacties” niet inhoudelijk behandeld. De Raad gaat in deze situatie alleen tot behandeling van de klacht over in het bijzondere geval dat deze van algemene strekking of principieel belang is. Daarvan is hier niet gebleken.

Journalist L. Siepe heeft als onderzoeksjournalist meegewerkt aan een talkshow over ‘de duistere wereld van de Groninger pandjesbazen’, die vervolgens door OOST TV (onderdeel van Omroep Organisatie Groningen) is uitgezonden. In dat verband heeft Siepe zich ook uitgelaten over klager, die – als een van de bedoelde pandjesbazen – een ‘louche figuur’ zou zijn en studio’s van ‘inferieure’ kwaliteit bouwt. Verder heeft Siepe gemeld dat klager in 2010 is uitverkozen tot ‘huisjesmelker van het jaar’, waarbij hij bewust heeft nagelaten te vermelden dat de (voornaamste) klachten over klager ongefundeerd waren en dat door de organisaties die verantwoordelijk waren voor de verkiezing ten aanzien van die verkiezing publiekelijk excuses aan klager zijn aangeboden. Voor de diskwalificaties aan het adres van klager bestond onvoldoende grondslag. Bovendien heeft Siepe ten onrechte nagelaten wederhoor toe te passen. Met zijn uitlatingen over klager heeft Siepe journalistiek onzorgvuldig gehandeld. De Raad doet de aanbeveling aan Siepe om deze conclusie ruimhartig te (laten) publiceren.

M. Fennema heeft niet journalistiek onzorgvuldig gehandeld door in de column op de website van ThePostOnline “Guerrilla: Oud versus nieuw geld in Bloemendaal” aandacht te besteden aan een conflict tussen R. Slewe (klager) en de gemeente Bloemendaal. In de column meldt Fennema dat hij namens GroenLinks de onderhandelingen voerde bij het vormen van de coalitie. Het is dan ook aannemelijk dat de gemiddelde lezer weet dat Fennema in de publicatie (tevens) zijn persoonlijke politieke standpunten naar voren kan brengen en dus dat wat Fennema schrijft, op waarde weet te schatten. De column bevat geen journalistiek ontoelaatbare kwalificatie of vergelijking. De Raad voor de Journalistiek heeft de bezwaren van Slewe tegen een column op de website van de Volkskrant van 8 augustus 2014 niet behandeld, omdat de klacht tegen deze publicatie niet tijdig is ingediend.

Op één onderdeel na heeft Hart van Nederland (SBS6) journalistiek zorgvuldig gehandeld in het item “Graffraude”. Er bestond voldoende aanleiding om over klagers te berichten op de wijze zoals is gedaan. Niet is gebleken dat de berichtgeving niet-waarheidsgetrouw of tendentieus was. Van een onevenredige aantasting van de privacy van klagers is geen sprake. Hart van Nederland heeft echter op journalistiek onzorgvuldige wijze wederhoor toegepast door niet de reactie te verwerken die door P. Bart en Uitvaartzorg Memoriam Walcheren (klagers) was verstrekt. De Raad doet de aanbeveling aan Hart van Nederland om deze conclusie ruimhartig te publiceren.