Conclusies

A. Akkermans, R. Menkhorst en uitgeverij Querido Fosfor hebben journalistiek onzorgvuldig gehandeld door in het boek “Bibeb – Biechtmoeder van Nederland” een hoofdstuk ‘De Zoon’ op te nemen dat gaat over W.W.F. Schaper (klager), zonder dit vooraf aan hem ter inzage voor te leggen.
Verder was hun handelwijze zorgvuldig. Het is niet aannemelijk dat aan klager toezeggingen zijn gedaan over de wijze waarop de van hem verkregen informatie zou worden verwerkt en de rol die hij al dan niet in het boek zou spelen. Klager had er niet van uit mogen gaan dat hij geen rol zou spelen in het boek. Daarbij komt dat hij – met uitzondering van het hoofdstuk ‘De zoon’ – tijdig het conceptmanuscript heeft ontvangen met het verzoek om feitelijke onjuistheden te corrigeren. Dat klager hierop niet adequaat heeft gereageerd kan Akkermans, Menkhorst en Querido Fosfor niet worden tegengeworpen. De Raad voor de Journalistiek doet de aanbeveling aan uitgeverij Querido Fosfor om deze conclusie ruimhartig te publiceren.

NRC Handelsblad heeft in het artikel “’Nepnieuws’ lobbyisten over hersendood vervuilt donordebat” niet journalistiek onzorgvuldig bericht over Comité Orgaandonatie Alert (klager). In de kop is de term ‘vervuilt’ ten onrechte niet tussen aanhalingstekens geplaatst. Dit geldt ook voor de term ‘onjuiste informatie’ in de passage “Actiegroep Comité Orgaandonatie Alert probeert met onjuiste informatie Eerste Kamerleden te overtuigen van het idee dat mensen die hersendood zijn niet echt dood zijn.” Deze omissies zijn echter niet van zodanige aard dat daarmee ontoelaatbaar is gehandeld. Uit het artikel blijkt dat de termen ‘nepnieuws’, ‘onjuiste informatie’ en ‘vervuilen’ worden toegeschreven aan geraadpleegde bronnen. De krant mocht de Gezondheidsraad en de Nederlandse Vereniging voor Neurologie als betrouwbaar en gezaghebbend beschouwen, en behoefde geen nader onderzoek te verrichten naar de verschillen van inzicht tussen deze instanties en klager. Bovendien is de reactie van klager adequaat in het artikel verwerkt.

De Raad voor de Journalistiek ziet geen aanleiding om een conclusie te herzien over een klacht van Stichting Christelijke Gemeente Nederland (verzoekster) tegen J. Dohmen, NRC Handelsblad en NRC.next (RvdJ 2018/6). Verzoekster maakt bezwaar tegen de afwegingen die de Raad heeft gemaakt, maar heeft niet aannemelijk gemaakt dat de Raad op basis van onjuiste constateringen tot zijn conclusie is gekomen. Dat verzoekster zich niet kan vinden in de overwegingen en het oordeel van de Raad, is onvoldoende om een verzoek tot herziening te honoreren.

Het AD Utrechts Nieuwsblad heeft in het artikel “Nieuwegeinse gemeenteraad helemaal klaar met X” op journalistiek zorgvuldige wijze aandacht besteed aan een vergadering van de gemeenteraad waar X (klaagster) deel van uitmaakt. Er is niet gebleken dat een vertekend beeld of onzorgvuldige beschrijving is gegeven van die raadsvergadering. Het toepassen van wederhoor was niet nodig, omdat het een verslag van een vergadering betrof.
De krant heeft ook zorgvuldig gehandeld met de publicatie van het vervolgartikel “’X wilde een publiek nummertje’”. De kop is een ingekort citaat van een bestuurskundige, dat in de tekst volledig is weergegeven. Daarmee is geen zodanig andere betekenis of lading aan het citaat gegeven, dat de kop als onnodig grievend moet worden beschouwd. Klaagster is vooraf om een reactie gevraagd. Door ervoor te kiezen niet inhoudelijk per e-mail te reageren, maar via Twitter, heeft klaagster geen adequaat gebruik gemaakt van de mogelijkheid tot wederhoor. Dit kan de krant niet worden tegengeworpen.

B. Nielsen en Dagblad van het Noorden hebben in het artikel “Uitstel veiling van huis Diette Doesburg” op journalistiek zorgvuldige wijze verslag gedaan van de zitting in een kort geding tussen D. Doesburg-Maas (klaagster) en de curatoren in het faillissement van Maas Shipyard Waterhuizen B.V.  Met de aanduidingen ‘uitstel’ (in de kop) en ‘opschorten’ (in het slot) is geen onjuiste betekenis of lading gegeven aan de op die zitting getroffen schikking. Ook verder is niet gebleken dat het artikel een vertekend beeld of onzorgvuldige weergave van de zitting geeft. Het toepassen van wederhoor was in dit geval niet nodig.
Wat betreft de bezwaren van klaagster dat de curatoren een schuld in de failliete boedel hebben gecreëerd en dat dit haar ten onrechte wordt aangerekend, onthoudt de Raad zich van een oordeel.

Dagblad van het Noorden heeft in het artikel “’Ze betalen wel mijn dood, maar niet mijn leven’” op journalistiek zorgvuldige wijze aandacht besteed aan klager. De vermelding van de streek waarin klager woont, leidt niet tot een ongerechtvaardigde aantasting van zijn privacy. De Raad kan niet vaststellen dat een afspraak is gemaakt dat in het artikel de website van klager zou worden vermeld. Voor zover de klacht erop is gericht dat een dergelijke afspraak is geschonden, onthoudt de Raad zich dan ook van een oordeel. Verder stond het de krant vrij om in een vervolgartikel te berichten dat klager een experimentele behandeling in Georgië heeft geannuleerd.  

De Volkskrant heeft niet journalistiek onzorgvuldig gehandeld door in de rubriek ‘Ombudsclown’ aandacht te besteden aan een brief van klager gericht aan de hoofdredacteur.
Klager had bij verzending rekening kunnen houden met de mogelijkheid dat de inhoud van zijn brief, die betrekking heeft op berichtgeving in de krant, voor publicatie zou worden gebruikt. Verder is duidelijk dat de column de persoonlijke mening van de Ombudsclown behelst en dat de column satirisch is bedoeld. In dat licht bezien is de gebezigde schrijfstijl niet onaanvaardbaar. Bovendien is klager geanonimiseerd en voor het grote publiek niet herkenbaar.

J. Mom, A. Rooijakkers en R. van Brakel, hoofdredacteur van Radio EenVandaag (AVROTROS) hebben met de uitzending “Schrijven over sektes leidde tot pesterijen en intimidatie” niet journalistiek onzorgvuldig gehandeld tegenover de Orde der Transformanten (klaagster). In de uitzending heeft Rooijakkers een live-gesprek gevoerd met Carine Damen over de gevolgen die zij ondervindt van de publicatie van haar boek “Ik was gek van geluk”. Voor de luisteraar is voldoende duidelijk dat de uitzending met name de persoonlijke ervaringen van Damen bevat betreffende de verschillende juridische procedures tussen haar en klaagster. De gemiddelde luisteraar zal hebben begrepen dat klaagster een andere mening is toegedaan, hetgeen Rooijakkers bovendien heeft benadrukt. Daarnaast heeft Rooijakkers Damen in voldoende mate kritisch benaderd, de beschuldigingen van Damen niet tot de zijne gemaakt en deze ook niet als feit gepresenteerd. Dat Damen in het live-gesprek op zeker moment haar woorden ongelukkig heeft gekozen, kan Radio EenVandaag niet worden aangerekend. Gelet op het voorgaande mocht Radio EenVandaag zonder voorafgaand nader onderzoek en toepassing van wederhoor het live-gesprek met Damen uitzenden.

M. van Nieuwkerk en De Wereld Draait Door hebben niet journalistiek onzorgvuldig gehandeld door zonder voorafgaand onderzoek en toepassing van wederhoor Jelle Brandt Corstius in hun uitzending te interviewen over zijn stuk “Ik ook. Maar ik kan het niet vertellen.”, dat de dag ervoor in dagblad Trouw was gepubliceerd. Voor de kijker is voldoende duidelijk dat de uitzending met name het persoonlijke verhaal van Brandt Corstius behelst. Verder is onvoldoende aannemelijk dat G.J. van Dam (klager) voor het grote publiek in de uitzending identificeerbaar is.
Voorts stond het Van Nieuwkerk vrij om Brandt Corstius over de kwestie te bevragen op de wijze waarop hij dat heeft gedaan. Hij heeft in voldoende mate Brandt Corstius kritisch benaderd en nuances aangebracht, en de beschuldigingen niet tot de zijne gemaakt. De uitzending laat de kijker voldoende ruimte om zich een eigen oordeel over de kwestie te vormen.

Trouw heeft niet journalistiek onzorgvuldig gehandeld door zonder voorafgaand onderzoek en toepassing van wederhoor het stuk “Ik ook. Maar ik kan het niet vertellen.” van Jelle Brandt Corstius te publiceren. Voor de lezer is voldoende duidelijk dat de publicatie met name de persoonlijke visie van Brandt Corstius behelst. Verder is onvoldoende aannemelijk dat G.J. van Dam (klager) voor het grote publiek in de publicatie identificeerbaar is.
De Raad vindt echter dat de krant wél journalistiek onzorgvuldig heeft gehandeld door in de redactionele inleiding de beschuldigingen tot de hare te maken en deze als feit te presenteren. Vanwege de grote gevoeligheid van het onderwerp en de wetenschap dat klager de beschuldigingen ten stelligste had ontkend, had de krant in haar inleiding terughoudender behoren te zijn. Zij heeft dit ten onrechte nagelaten.
De Raad voor de Journalistiek doet de aanbeveling aan Trouw deze conclusie ruimhartig te publiceren.