Conclusies

S. van Loosdregt, B. Hetebrij, T. van de Keuken en De Monitor (KRO-NCRV) hebben in een artikelenreeks en in de uitzending “Chronisch vermoeid” aandacht besteed aan de ziekte ME/CVS. Naar aanleiding van een oproep op de website van De Monitor aan patiënten en ervaringsdeskundigen om hun kennis en ervaring te delen, hebben klagers de redactie van informatie voorzien. In aanmerking genomen dat de journalist en zijn redactie vrij zijn in de selectie van nieuws, is geen sprake van berichtgeving die zo apert eenzijdig, onvolledig en/of feitelijk onjuist is, dat het door klagers aangedragen materiaal in de artikelen en/of de uitzending verwerkt had moeten worden. Hieraan doet niet af dat een van de klagers is benaderd met de mededeling dat de redactie het voornemen had in de uitzending aandacht te besteden aan diens dochter. Het is te betreuren dat het contact met hem niet ideaal is verlopen. Er is echter geen aanleiding voor de conclusie dat op dit punt journalistiek onzorgvuldig is gehandeld. Dit leidt ertoe dat klagers niet als rechtstreeks belanghebbenden kunnen worden aangemerkt ten aanzien van hun klachten over de inhoud van de berichtgeving waarin zij niet zijn genoemd. De Raad heeft de klachtonderdelen betreffende die berichtgeving daarom niet inhoudelijk behandeld.
Verder is de Raad van oordeel dat in de artikelen “Opvallend veel onderzoek naar ME/CVS door familieleden van patiënten” en “De Monitor reageert op kritiek uitzending ME/CVS” op journalistiek zorgvuldige wijze aandacht is besteed aan (kritiek van) klagers. Het gebruik van de aanduiding ‘criticaster’ is niet van zodanige aard dat daarmee journalistiek ontoelaatbaar is gehandeld. De Monitor heeft evenwichtig en serieus op de kritiek gereageerd. De redactie behoefde zich niet specifiek tegenover klagers te verantwoorden en op al hun kritiekpunten in te gaan. Dat klagers zich niet in de reactie kunnen vinden, is onvoldoende voor de conclusie dat de publicatie jegens hen onzorgvuldig is geweest.

S. Sonnemans en AD Rotterdams Dagblad hebben in het artikel “Drugsbaas laat een spoor van ellende achter” op journalistiek zorgvuldige wijze bericht over klager in relatie tot mensen uit zijn directe omgeving. Er is sprake van een weergave van wat op zittingen van verschillende rechtszaken aan de orde is geweest, waarbij feitelijke achtergrondinformatie is verstrekt. Het toepassen van wederhoor was niet nodig.
Verder heeft klager bezwaar gemaakt tegen het niet-verwijderen van persoonsgegevens uit online artikelen van 10 juni 2015 en 18 januari 2018. Ten aanzien van het laatst bedoelde artikel is niet gebleken van bijzondere omstandigheden op grond waarvan de krant had moeten overgaan tot het verwijderen van de (niet volledig vermelde) naam van klager. In het artikel van 10 juni 2015 is echter ook de naam vermeld van de straat waarin klager woont. De persoonlijke veiligheid van klager en zijn familie is hier in het geding. Bovendien is extra zorgvuldigheid geboden, gezien de eerdere ‘vergismoord’ op een onschuldige burger die vlakbij klager woonde. De straatnaam kan uit het online artikel verwijderd worden, zonder dat daardoor de betrouwbaarheid van de gearchiveerde berichtgeving wordt aangetast. Door dit na te laten heeft de krant op dit punt journalistiek onzorgvuldig gehandeld.
De Raad doet de aanbeveling aan AD Rotterdams Dagblad om deze conclusie integraal of in samenvatting te publiceren.

De Raad voor de Journalistiek ziet geen aanleiding om een conclusie over een klacht tegen W. Heck en NRC Handelsblad (RvdJ 2018/45) te herzien. Verzoeker maakt bezwaar tegen de afwegingen die de Raad in zijn conclusie heeft gemaakt, maar heeft niet aannemelijk gemaakt dat de Raad zijn conclusie op basis van onjuiste constateringen heeft genomen. Dat verzoeker zich niet kan vinden in de overwegingen en het oordeel van de Raad, is onvoldoende om een verzoek tot herziening te honoreren.

Zembla (BNNVARA) heeft in de uitzending “De prijs van het goedkope medicijn” op journalistiek zorgvuldige wijze aandacht besteed aan medicijnfabrikant Aurobindo. Naar aanleiding van de klacht van Aurobindo Pharma B.V. en APL Healthcare Limited (klagers) concludeert de Raad dat Zembla grondig onderzoek heeft verricht en daarbij diverse bronnen heeft geraadpleegd. Er bestond dan ook een deugdelijke basis voor de in de uitzending aan het adres van Aurobindo geuite beschuldigingen. Er is geen zodanig vertekend beeld of onzorgvuldige weergave van de kwestie gegeven, dat daarmee sprake is van niet-waarheidsgetrouwe of tendentieuze berichtgeving. Verder zijn de diverse beschuldigingen gedetailleerd voor wederhoor voorgelegd. Het had op de weg van Aurobindo gelegen om gedegen inhoudelijk te reageren en daarmee de voorgenomen berichtgeving te nuanceren. Dat zij heeft volstaan met een algemene reactie komt voor haar rekening. Bovendien is die reactie adequaat in de uitzending verwerkt en volledig op de website van Zembla gepubliceerd.

P. Venhuizen en De Gelderlander hebben in het artikel “Ophef over zoenende vrouwen in pannenkoekenhuis Rheden: ‘Ik heb er pijn van in mijn buik’” op journalistiek zorgvuldige wijze bericht over mevrouw A.R.L.S. Scheuer (klaagster). Klaagster heeft via Twitterberichten de openbaarheid gezocht. Uit die berichten, die in het artikel zijn geciteerd, blijkt dat zij meent in het restaurant onheus te zijn bejegend. Het was journalistiek relevant om daarop een reactie te vragen van de betrokken eigenaresse/serveerster. Dat wederhoor behoefde niet eerst nog voor een nadere reactie te worden voorgelegd aan klaagster. Beide lezingen zijn op een evenwichtige wijze in het artikel verwerkt. Niet is gebleken dat een vertekend beeld van de kwestie is geschetst of een onzorgvuldige weergave van de feiten is gegeven. Aangezien alleen de voornaam van klaagster is genoemd, die zij in haar openbare Twitterberichten gebruikt, is van een ongerechtvaardigde aantasting van haar privacy geen sprake.

Het Eindhovens Dagblad heeft in het artikel “Rechtszaak puppyhandelaar – ‘Paarden houden mag wél’” bericht over een rechtszaak waarbij klagers zijn betrokken. De krant heeft erkend dat zij op drie punten onjuist over klagers heeft bericht. De Raad vindt dat twee punten op een juiste wijze zijn rechtgezet. De rectificatie van de onjuistheid ten aanzien van de inbeslagneming en het onderzoeken van honden was echter onvoldoende. Op dat punt heeft de krant journalistiek onzorgvuldig gehandeld. Verder was de handelwijze van de krant zorgvuldig. Niet is gebleken dat het artikel andere relevante onjuistheden bevat. In de berichtgeving is alleen de bedrijfsnaam en niet de achternaam van klagers genoemd. Van een ongerechtvaardigde aantasting van de privacy is dan ook geen sprake. Aangezien in het artikel aandacht is besteed aan een gerechtelijke uitspraak, waarbij feitelijke achtergrondinformatie over de kwestie is verstrekt, was het toepassen van wederhoor niet nodig. De Raad doet de aanbeveling aan het Eindhovens Dagblad om deze conclusie integraal of in samenvatting te publiceren.

Omdat De Telegraaf niet meedoet aan de procedure van de Raad voor de Journalistiek, heeft de Raad een klacht over de artikelen “’Polderpensioen lost niks op’”, “Geld kan weer rollen” en “Pion in sociaal schaakspel” niet inhoudelijk behandeld. De Raad gaat in deze situatie alleen tot behandeling van de klacht over in het bijzondere geval dat deze van algemene strekking of principieel belang is. Daarvan is hier niet gebleken.

V. Schildkamp en het AD hebben in het artikel “Advocaten: Rechter in India besluit dat ontvoerde Insiya bij vader blijft” journalistiek zorgvuldig bericht over een rechtszaak waarbij mevrouw N. Rashid (klaagster) is betrokken. Het is voldoende duidelijk dat de beweringen over het vonnis afkomstig zijn van de advocaten van de vader. Klaagster en haar raadsman zijn in de gelegenheid gesteld te reageren, maar hebben ervoor gekozen dat niet te doen. Verder is geen zodanig vertekend beeld of onzorgvuldige weergave van de achtergronden van de kwestie gegeven, dat daarmee sprake is van niet-waarheidsgetrouwe berichtgeving. Het had de krant gesierd als zij na kennisneming van het vonnis een update had geplaatst ten einde de lezer zo volledig mogelijk te informeren. Dat zij dat heeft nagelaten, maakt echter niet dat daarmee de publicatie journalistiek onzorgvuldig was.

G. Kuitert en De Twentsche Courant Tubantia hebben in het artikel “Curieuze club BWO houdt justitie in Twente goed bezig” op journalistiek zorgvuldige wijze aandacht besteed aan de Bond van Wetsovertreders (klaagster). Er bestond voldoende aanleiding om over klaagster en haar voorzitter te berichten op de wijze zoals is gedaan, waarbij duidelijk onderscheid is gemaakt tussen feiten, beweringen en meningen. Niet is gebleken dat het artikel relevante onjuistheden bevat. Bovendien is waar nodig een reactie van (de voorzitter van) klaagster verwerkt.

BNNVARA en CCCP Televisie B.V. hebben in uitzendingen van het televisieprogramma Rambam op journalistiek zorgvuldige wijze aandacht besteed aan de hondenschool van klaagster. Het gebruik van een verborgen camera was in dit geval niet ontoelaatbaar. Het uitgezonden materiaal bevat concretiseringen en bijzonderheden ten aanzien van de handelwijze van klaagster, die aan de uitzending authenticiteit en daarmee een relevante meerwaarde gaven. Het is niet aannemelijk dat dit ook op een andere wijze gerealiseerd had kunnen worden. De beelden zijn niet zodanig gemonteerd dat zij een vertekend en misleidend beeld geven van wat op de bewuste training bij klaagster heeft plaatsgevonden. Van eenzijdige, unfaire, niet waarheidsgetrouwe, tendentieuze berichtgeving is geen sprake. Klaagster is de gelegenheid geboden te reageren, maar heeft daarvan in eerste instantie afgezien. Nadat zij alsnog een schriftelijke verklaring had opgesteld, is die op de website van Rambam geplaatst en is daarnaar in de herhaling verwezen. Voorts stond het de programmamakers vrij deskundigen te selecteren en aan het woord te laten. Dat deze zich negatief uitlaten over de door klaagster gehanteerde methode maakt dit niet anders. Aangezien het hier een specifieke expertise betreft, is het verklaarbaar dat de deskundigen eveneens hondentrainingen verzorgen. Er is geen sprake van een ontoelaatbare belangenverstrengeling. Verder heeft klaagster bezwaar gemaakt tegen het niet afgeven en/of tonen van ruw beeldmateriaal. Er bestaat echter geen regel op grond waarvan dit als journalistiek onzorgvuldig moet worden beschouwd. Ten slotte is klaagster conform de gedane toezeggingen voldoende onherkenbaar gemaakt. Bovendien zijn CCCP en BNNVARA na de eerste uitzending klaagster verder tegemoetgekomen, door in de herhaling de omgeving verdergaand te blurren. Er is geen grond voor de conclusie dat zij bewust niet hebben meegewerkt aan het onherkenbaar maken van klaagster.