Conclusies

NRC heeft met de publicatie van het artikel “’Ze hebben me verzonnen, puur om een kinderwens te vervullen’” niet journalistiek onzorgvuldig gehandeld. Het artikel bevat een interview met de zus van klaagster over hun adoptie. De verwijzingen naar klaagster zijn journalistiek relevant, het artikel bevat geen beschuldigingen aan het adres van klaagster en zij is voor het grote publiek niet identificeerbaar. Vanwege de gevoeligheid van het onderwerp en de bijzondere naam van klaagster had NRC er beter aan gedaan de volledige naam van klaagster niet te vermelden in het oorspronkelijke artikel. Door die naam direct de volgende dag te verwijderen, heeft NRC die omissie voldoende hersteld. NRC heeft serieus en zorgvuldig op de klacht gereageerd.

Omdat klager de Raad voor de Journalistiek kennelijk niet erkent, heeft de Raad zijn klacht tegen L. Mascini en H. Schneider, hoofdredacteur van De Gooi- en Eemlander, over het artikel “Gele Hesjes-demonstratie bij Gooiland” niet inhoudelijk behandeld. Niet is gebleken dat de klacht van algemene strekking of principieel belang is, op grond waarvan de Raad de klacht zou moeten behandelen (analoge toepassing van artikel 9 lid 5 Reglement).

Het Barendrechts Dagblad heeft in de column “CDA royaal met uw belastingcenten” aandacht besteed aan een door de heer J. Lengkeek (klager) namens het CDA Barendrecht ingediende motie en de behandeling daarvan tijdens een gemeenteraadsvergadering. Uitgangspunt is dat columnisten vrij zijn om hun mening te geven over gebeurtenissen en personen. Klager heeft aannemelijk gemaakt dat de weergegeven interpretatie van (de gang van zaken rond) zijn motie geen recht doet aan de feiten. Gezien de stelligheid van de in column vervatte beweringen, had het Barendrechts Dagblad serieus behoren in te gaan op de gemotiveerde bezwaren van klager.
Daarbij komt dat sinds 1 november 2013 (hoofd)redacties als eerste lijn fungeren in de afhandeling van klachten en klagers verplicht zijn hun bezwaren eerst aan het betrokken medium voor te leggen. Dit brengt mee dat hoofdredacties klachten op een zorgvuldige manier moeten afhandelen. Het Barendrechts Dagblad heeft echter in het geheel niet gereageerd.
Dit leidt tot de conclusie dat het Barendrechts Dagblad journalistiek onzorgvuldig heeft gehandeld. De Raad voor de Journalistiek doet de aanbeveling aan het Barendrechts Dagblad om deze conclusie ruimhartig te publiceren.

De Raad voor de Journalistiek ziet geen aanleiding om de conclusie RvdJ 2019/1 over een klacht van T. Herrema tegen de hoofdredacteur van Almere DEZE WEEK en Rodi Media B.V. (verzoekers) te herzien. De herzieningsprocedure staat alleen open voor media en journalisten die niet slechts formeel maar ‘daadwerkelijk’ in de zin van ‘effectief’ op de klacht hebben gereageerd. Verzoekers hebben dat echter niet gedaan.

H. Haveman, P. Berkhout en De Twentsche Courant Tubantia hebben – alle omstandigheden in samenhang bezien – op journalistiek zorgvuldige wijze aandacht besteed aan kritiek op een boek van klager, klagers bezwaren daarover en de handelwijze van de krant.
Het stond Haveman vrij om in het artikel “Historicus: ‘blunders’ in boek Kollen” over de kwestie te berichten. Klager is vooraf in de gelegenheid gesteld op de kritiek te reageren. Dat hij van die mogelijkheid geen adequaat gebruik heeft gemaakt, kan de krant niet worden tegengeworpen. De Raad vindt de kop een grensgeval. In het hoofdredactionele artikel “Harde kritiek doet boek over Kollen geen recht” heeft Berkhout echter met zoveel woorden duidelijk gemaakt dat de krant de kritiek heeft overgenomen ‘onder de te harde kop’. Het was beter geweest als de zin “Dat nog los van het feit dat het artikel zelf enkele fouten bevatte die te voorkomen waren geweest.” niet was geschrapt. Dat neemt niet weg dat met dit artikel voldoende recht is gedaan aan de bezwaren van klager.

Omdat Het Parool niet meedoet aan de procedure van de Raad voor de Journalistiek, heeft de Raad een klacht tegen D. van Unen en Het Parool over het artikel “Commissie onderzoekt misbruik Castrum Peregrini” niet inhoudelijk behandeld. De Raad gaat in deze situatie alleen tot behandeling van de klacht over in het bijzondere geval dat deze van algemene strekking of principieel belang is. Daarvan is hier niet gebleken.

De Raad voor de Journalistiek ziet geen aanleiding om een conclusie over een klacht van Stichting Pensioenbehoud tegen De Telegraaf (RvdJ 2019/6) te herzien. Verzoekster maakt bezwaar tegen de afwegingen die de Raad in zijn conclusie heeft gemaakt, maar heeft niet aannemelijk gemaakt dat de conclusie van de Raad is gebaseerd op onjuiste constateringen. Dat verzoekster zich niet kan vinden in de overwegingen en het oordeel van de Raad, is onvoldoende om een verzoek tot herziening te honoreren.

C. van Zwol en NRC Handelsblad hebben op journalistiek onzorgvuldige wijze aandacht besteed aan de door Shooting Star Filmcompany (klaagster) geproduceerde film ‘De Dirigent’. Een recensent is vrij om zijn mening te geven over gebeurtenissen en personen, en die mening mag ‘shock, disturb and offend’. Als uitgangspunt dient dat een recensent kennisneemt van het hele product dat hij beoordeelt. Niettemin kunnen zich bijzondere omstandigheden voordoen, waardoor dat niet mogelijk is. In dat geval doet hij er goed aan om zich ten minste ervan te vergewissen of hij een relevant onderdeel heeft gemist. Van Zwol heeft dat niet gedaan. Verder geldt dat recensies geen wezenlijke onjuistheden mogen bevatten. Als de recensent een aantoonbare fout maakt dan loopt hij het risico dat zijn handelen als onzorgvuldig kan worden aangeduid. Dit geldt te meer als de onjuiste of onvolledige opmerking betrekking heeft op het deel van het product waarvan hij niet heeft kennis genomen. Van Zwol en NRC hebben een recensie gepubliceerd die in ieder geval één feitelijke onjuistheid bevatte als gevolg van het feit dat Van Zwol het begin van de film had gemist. Deze omissie is versterkt doordat juist de foute opmerking de opmaat geeft van een verder negatieve toonzetting. Hierna had het op de weg van Van Zwol en NRC gelegen om over te gaan tot een ruimhartige rectificatie, waarin de handelwijze van Van Zwol voor de lezer inzichtelijk was gemaakt. Dat is echter niet gebeurd. De Raad voor de Journalistiek doet de aanbeveling aan NRC Handelsblad om deze conclusie ruimhartig te publiceren.

H. Bijleveld en de Leeuwarder Courant hebben in een reeks artikelen over de Friesche Jacht Centrale op journalistiek zorgvuldige wijze over klager bericht. Waar nodig is wederhoor toegepast. Niet is gebleken dat de artikelen relevante feitelijke onjuistheden bevatten. Van een nodeloos grievende toonzetting is geen sprake. Er bestaat geen aanleiding voor de conclusie dat de berichtgeving niet-waarheidsgetrouw of tendentieus is. De vermelding van de achternaam van klager was journalistiek relevant en zijn belangen zijn niet onevenredig geschaad.

J. Dohmen en NRC Handelsblad hebben in het artikel “Ook in Nederland hielden bisschoppen en kardinalen misbruik in stand” aandacht besteed aan misbruik in de katholieke kerk. Ten aanzien van haar klacht tegen dit artikel kan Stichting Sint Jan voor eerlijk proces (klaagster) niet als rechtstreeks belanghebbende worden beschouwd, zodat de Raad die klacht niet inhoudelijk heeft behandeld. Verder vindt de Raad dat NRC Handelsblad de klacht op journalistiek zorgvuldige wijze heeft afgehandeld.