Blog - 2016

16 december 2016 | Door: Frits van Exter

Publieke omroep krijgt ombudsman, geen boeman

Margo Smit treedt 1 januari aan als journalistiek ombudsman van de publieke omroep. Zij dreigt even ‘vrijblijvend’ te worden als de Raad voor de Journalistiek. En dat is maar goed ook.

9 november 2016 | Door: Frits van Exter

Trump, de fact-checkers en wij

Aan de journalistieke fact-checkers heeft het niet gelegen dat Donald Trump president wordt. Zij hebben zich uit de naad gewerkt om al zijn onwaarheden te boekstaven. Maar de kiezers kozen voor hun eigen feiten.

14 oktober 2016 | Door: Frits van Exter

Is een robot een betere journalist?

‘Kan een robot voor de Raad voor de Journalistiek worden gesleept als er een fout is gemaakt? Wie is dan verantwoordelijk?’ Kennelijk aan het denken gezet door de laatste berichten over geautomatiseerde berichtgeving, stelde journalist Dirk Bayens ruim een maand geleden deze vraag op Twitter. Hij werd meteen doorverwezen naar mij – ik was tenslotte toen al zeven dagen voorzitter.

20 september 2016 | Door: Frits van Exter

De Volkskrant en de ‘Schiphol-foto’: Is vrije nieuwsgaring nog veilig?

De hoofdredacteur van de Volkskrant ziet de vrije nieuwsgaring in gevaar komen door de uitspraak over de ‘Schiphol-foto’. Maar hoe tevreden kan eiser Mohammed Rashid eigenlijk zijn?

5 september 2016 | Door: Frits van Exter

Bekentenissen van een ‘Boris Boef’

De Raad voor de Journalistiek is een verschrikkelijke instelling – het leek mij goed om in mijn eerste blog als voorzitter er geen doekjes om te winden.

23 augustus 2016 | Door: Daphne Koene

Olympische journalistiek – een medaille waard of ‘door het ijs gezakt’?

Heeft u ook zo genoten van de mooie sportmomenten de afgelopen drie weken en bent u in een zwart gat gevallen? Of heeft u zich vooral geërgerd aan de mate waarin dan wel de wijze waarop aandacht aan de Olympische Spelen is gegeven?

26 juli 2016 | Door: Folkert Jensma

Ook corruptie is met nuances te beschrijven

Strafzaken worden doorgaans verslagen als tenniswedstrijden – met zwart-wit uitslagen over winnaars en verliezers. Het Openbaar Ministerie leed onlangs bijvoorbeeld een ‘pijnlijke nederlaag’ in de strafzaak tegen oud-senator en locaal politicus Jos van Rey (71), volgens sommige koppenmakers was die zelfs ‘dodelijk’. De Rechtbank Rotterdam legde half juli van Rey namelijk een vrij milde (taak) straf op.

14 juli 2016 | Door: Daphne Koene

Soms is een verdachte ‘Turks’ maar meestal niet

Mag een journalist iemands nationaliteit of etnische herkomst vermelden in zijn berichtgeving? Het is een gevoelig onderwerp waar het expertisecentrum voor gelijke behandeling en discriminatiezaken Art.1 MN onlangs een debat over organiseerde.

3 juni 2016 | Door: Folkert Jensma

Mag meedoen aan zelfregulering ook iets opleveren?

Het kabinet deed vorig jaar een wetsvoorstel over het verschoningsrecht waar de journalistiek behoorlijk van is geschrokken. Er ligt een brief van het Genootschap van Hoofdredacteuren aan de Kamer en een deskundigenrapport – het is, zacht gezegd, door het kabinet allemaal nogal zuinig opgeschreven.

26 mei 2016 | Door: Folkert Jensma

Hinder journalisten nooit met regels

Tot de vele charmes van de journalistiek behoort de illusie dat ‘wij’ in een totaal vrije wereld leven. Waarin niets ons werk of onze gedachten in de weg staat. Persvrijheid? Die is absoluut! Die gedachte is zo dominant dat we liever niet te veel nadenken over regels, grenzen of normen. Die schijnen dus wel te bestaan, maar die gedachte verdringen we bij voorkeur.

13 mei 2016 | Door: Daphne Koene

Wees eens wat aardiger tegen de klager

Totdat eind 2013 de nieuwe werkwijze van de Raad in werking trad, kenden we ook een bemiddelingsprocedure. Als beide partijen daarvoor openstonden ging ik soms als bemiddelaar op pad. Deze procedure bestaat niet meer; een klager moet het nu zelf, zonder tussenkomst van het secretariaat, proberen uit te praten met het betrokken medium.

2 mei 2016 | Door: Folkert Jensma

Een journalist is ook persoonlijk aansprakelijk

Als een bedrijf €4.5 miljoen aan omzet misloopt door een uitzending, is dan behalve de omroep ook de journalist persoonlijk aansprakelijk voor de schade? Dit bericht van 18 april over twee journalisten van EénVandaag zond een klein schokgolfje door de beroepsgroep.

22 april 2016 | Door: Daphne Koene

Zijn er grenzen aan satire?

Deze vraag houdt de gemoederen flink bezig sinds de Duitse komiek Jan Böhmermann zich onlangs op tamelijk grove wijze spottend over de Turkse president Erdogan uitliet.

15 april 2016 | Door: Folkert Jensma

De Vijf Grootste Journalistieke Blunders

Zo’n kop is typisch lokaas voor internet, ofwel ‘clickbait’. En iedere webgebruiker weet meteen welke krachten dat los maakt – klik maar eens niet door op een filmpje waarop iets genants, spectaculairs of lachwekkends is te zien. Of naar een artikel dat iets totaal onmogelijks of schokkends beweert – nieuws dat je voorstellingsvermogen eigenlijk te boven gaat.

4 april 2016 | Door: Daphne Koene

Journalistieke ethiek – ook in Syrië

Enige tijd geleden werd ik voor het eerst benaderd door Free Press Unlimited: of ik misschien kon helpen bij de ontwikkeling van journalistieke zelfregulering in het kader van ‘Eye on the Media – The Ethical Charter for Syrian Media’ – een initiatief van ruim twintig Syrische mediaorganisaties, waarbij zich inmiddels nog eens eenzelfde aantal heeft aangesloten. En zo ging ik, na een aantal voorbereidende Skype-meetings, onlangs naar een Round Table-bijeenkomst in Istanbul.

24 maart 2016 | Door: Folkert Jensma

Journalistiek onderzoek verbieden, kan dat?

Aan pogingen om publicatie of uitzending te voorkomen zijn journalisten wel gewend. Sterker, het hoort bij het vak. Het dwingt tot zorgvuldigheid en houdt je scherp. Iedere eind- of hoofdredacteur weet bovendien dat de rechter meekijkt.

9 maart 2016 | Door: Daphne Koene

Genegeerd worden – is dat censuur?

In verreweg de meeste zaken bij de Raad maken klagers bezwaar over iets dat over hen is gepubliceerd. Maar wat als je iets onder de aandacht van media hebt gebracht en er wordt níet over geschreven? Kun je daarover ook klagen?

29 februari 2016 | Door: Folkert Jensma

Ook journalisten moeten soms seponeren

De absurde grappen van De Speld bleken weer dicht bij de werkelijkheid te zitten. ‘Rambam-verslaggever krijgt zonder problemen spuitje bij euthanasiekliniek’, kopte De Speld een poosje terug.

18 februari 2016 | Door: Daphne Koene

Hoe krijg je weer een schone lei op internet?

Wat moet je doen als er iets over je wordt geschreven wat je heel vervelend vindt en wat ook nog ‘eeuwig’ op internet te vinden blijft? Informatie waarvan je hoopt dat bijvoorbeeld een nieuwe werkgever het niet te weten komt? Probeer maar eens te worden vergeten, door Google.

12 februari 2016 | Door: Folkert Jensma

Klagen bij een medium, ga er maar aan staan

De politie leert te weinig van klachten, zo meldde de NOS onlangs, op basis van een rapport van de inspectie van het ministerie van Veiligheid en Justitie.

4 februari 2016 | Door: Folkert Jensma

Incidenten uitlokken om nieuws te maken, mag dat?

Drie hoeraatjes voor tv-journalistiek die wat durft. En RamBam, dat zijn van die lekkere rebellen met een camera die graag op het randje opereren. Over zichzelf zeggen ze op ‘eigenzinnige en creatieve wijze’ kwesties aan te pakken ‘die niet kloppen’.

26 januari 2016 | Door: Folkert Jensma

Eerst naar de Raad en dan naar de rechter?

Tot de onuitroeibare clichés van de journalistiek behoort de term ‘slepen’ als iemand een conflict juridisch wil laten beslissen. Ik sleep u voor de rechter, I will see you in court. De term dook ook weer op in het bericht over een komende klachtprocedure ‘MH17-anatoom Maat sleept RTL voor Raad voor de Journalistiek’, kopte de Volkskrant.

15 januari 2016 | Door: Folkert Jensma

Help, mijn verhaal is gekanteld

Minister van der Steur maakte vorige week excuses aan de emeritus hoogleraar anatomie George Maat, die zich nu volledig gerehabiliteerd acht. Maar daarmee is de kwestie, over diens MH-17 lezing voor studenten, nog niet gesloten. Ook niet voor de media.

8 januari 2016 | Door: Folkert Jensma

Stiekem verslag doen, mag dat?

Slecht nieuws, iedere journalist is er gek op. En dus moet ook de schijnwerper op het eigen vak, als daar aanleiding voor is. In de afgelopen weken waren er drie vrij ernstige incidenten met journalisten die hun werk stiekem probeerden te doen. Die niet zeiden wie ze waren of waar ze voor kwamen.